ലീല

സദന സുമ വനത്തിലൊന്നിലു-

ന്മദമരുളും മധുമാസ രാത്രിയിൽ,

-4-

വിലസി നറുനിലാവെഴും ലതാ-

വലയമിയന്ന നിലത്തൊരോമലാൾ

വിലയവിവശമേനി, വീണ പൂ-

ങ്കുലയതുപോലെ കിടന്നിതേകയായ്.

(യുഗ്മകം)

-5-

ക്ഷിതിയിലഹഹ! മർത്യ ജീവിതം

പ്രതിജനഭിന്ന വിചിത്ര മാർഗ്ഗമാം

പ്രതിനവരസമാ,മതോർക്കുകിൽ

കൃതികൾ മനുഷ്യ കഥാനു ഗായികൾ!

-6-

മരുവിയവിടെ മുമ്പു, ദുരമാം

മരുവിലകന്ന മഹാfപണങ്ങളിൽ

പെരുവഴി തുണ ചേർന്നു പോകുവോ-

രൊരുവകയാളുകൾ വൈശ്യ വൃത്തികൾ.

-7-

അവരുടെ കുലനാഥനുണ്ടൊരാൾ

അവനിയിൽ വിശ്രുതനർത്ഥപാലകൻ

അവനു തനയയായ് ജനിച്ചു പോ-

ലവികലമാനുഷ രൂപമാധുരീ.

-8-

ഭവന മണിവിളക്കു, സദ്ഗുണ-

പ്രവണതയാർന്നു വളർന്നു നന്ദിനി

അവനു മമതകൊണ്ടു തുല്യമാ-

യവളു, മസുക്കൾ, വസുക്കൾ താനുമേ.

-9-

കല, നിശിതകുശാഗ്രബുദ്ധിയാൾ

പലതു പഠിച്ചിതു ശക്തിപോലെയും

വലിയ ധനികനാം പിതാവുതൻ-

നിലയിൽ വിചക്ഷണ ലബ്ധിപോലെയും.

-10-

സകുതുകമഥ മത്സരിച്ചു താൻ

മികവൊടണിഞ്ഞിതു ശൈശവം മുതൽ

പ്രകൃതിയവളെയംഗകാന്തിയാൽ

സുകൃതി പിതാവു വിഭൂഷണങ്ങളാൽ.

-11-

ലലിത ലലിതമാർന്നു യൗവനം

കുലസുത ലീല-അതാണവൾക്കു പേർ;

ലലനകളുടെ ഭാഗ്യയന്ത്രമാ-

നിലയിൽ മനസ്സു തിരിഞ്ഞപോലെപോം.

-12-

മകളൊടുമൊരിമിച്ചു യാത്രയാ-

യകലെയൊരിക്കൽ വണിഗ്വരൻ, തദാ

സകുതുകമവൾകണ്ടു വർത്തക-

പ്രകരമടുപ്പതു താവളങ്ങളിൽ.

-13-

കൊടിയ വെയിലുമുഗ്രവായുവും

പൊടിയുമിടഞ്ഞു മഹാമരുക്കളിൽ

കടലിൽ ബഹുചരക്കുമാളുമായ്

പടവുകൾപോൽ വരുമൊട്ടകങ്ങളും,

-14-

പടകുടികൾ വെടിഞ്ഞു കുന്നുതൻ-

കൊടുമുടിവിട്ട വലാഹകങ്ങൾപോൽ

നെടുവഴികളിൽ നീണ്ടവാഹന-

പ്പടയൊടുപോമുരു സാർത്ഥവാഹരും.

-15-

പല ജനത, പലേ നിബന്ധനം

പല നഗരം പല വേഷഭാഷകൾ

പലതുമിതുകണക്കണഞ്ഞുക-

ണ്ട,ലമവൾ മോദവുമാർന്നു ബോധവും.

(വിശേഷകം)

-16-

വിഭവ,മതുകണക്കെ വിദ്യ,യീ-

സുഭഗത, ശോഭന, യൗവനാഗമം;

ശുഭഗുണയിവയിൽ ചരിക്കയാ-

യഭിമതവാപിയിൽ മുഗ്ദ്ധഹംസിപോൽ.

-17-

കരുതരുതുരു ഭുതികാൺകിലും

സ്ഥിരശുഭയാണിഹ ലീലയെന്നു നാം;

പരമരുചിരമാമഹർമ്മുഖം

ചരമധരോപരി കാറു നിൽക്കവേ.

-18-

ശരി, ഹതവിധിയായ മേഘമാർ-

‍ന്നിരുളുപരന്നിത, ലോകയാത്രയിൽ

മുറുകി വലിയ കോളു, കന്യയാം

ചെറുകളിവഞ്ചി കുടുങ്ങിയാടലിൽ.

-19-

വിജയപുരനിവാസി, വർത്തക-

വ്രജപതി, യാവഴിപോന്നുവന്നൊരാൾ

സ്വജനമൊടുവരിച്ചു ലീലയെ,

നിജസുതനായി വധൂകരിക്കുവാൻ

-20-

കമന, നഥ മകൾക്കവൻ‌ യുവാ

സമധനവംശനിണങ്ങുമെന്നുതാൻ

മമതയൊടുമുറച്ചുചെയ്തുപോയ്

സമയവുമങ്ങനെയർത്ഥപാലകൻ.

-21-

അവിഹിത മിഹ രക്ഷ്യരോടൊരാൾ-

ക്കവികലമാം പ്രഭുഭാവം; അല്ലതും

യുവജനഹൃദയം സ്വതന്ത്രമാ-

ണവരുടെ കാമ്യപരിഗ്രഹേച്ഛയിൽ.

-22-

‘മദന‘നിതി പുകഴ്ന്നു, മാധുരീ-

സദനമതായ സഖാ, ഗുണോത്തരൻ,

സദന നികടവർത്തിയുണ്ടൊരാൾ;

ഹൃദയമവന്നവൾ നൽകി മുന്നമേ.

-23-

ദുഹിതൃപരിണയോത്സവം യഥാ-

വിഹിതമൊരുക്കി വഴിക്കുവർത്തകൻ;

അഹഹ! പിതൃനിയോഗഖിന്ന, ദു-

സ്സഹമഴലപ്പൊഴറിഞ്ഞു ബാലിക.

-24-

പഴകിയതരുവല്ലി മാറ്റിടാം,

പുഴയൊഴുകുംവഴി വേറെയാക്കിടാം,

കഴിയുമവ;-മനസ്വിമാർ മന-

സ്സൊഴിവതശക്യമൊരാളിലൂന്നിയാൽ.

-25-

ഗുരുജനവചനം, കുലക്രമം,

തരുണികൾ തന്നുടെയസ്വതന്ത്രത,

കരുതിയിവ മറച്ചു കാമിതം

കരുമന പൂണ്ടിവൾ കാട്ടി ലൗകികം.

-26-

വിനയവതിയുഴിഞ്ഞു വിട്ടിടാം

ജനകഹിതത്തിനു തന്നെ തൻ‌ഹിതം;

അനഘനവ,നനന്യരാഗ,നാ-

യനുകനെയെങ്ങനെയാഴ്ത്തുമാർത്തിയിൽ?

-27-

കദനമതൊഴിയാതെ കഷ്ടമീ-

മദനഗതാശയ മാഴ്കി,-നിഷ്ഫലം

വിദയനിയതി, ദുസ്തരൗഘ,-യാ

നദിയെയെതിർത്തൊരു ജന്തുനീന്തുമോ?

-28-

സ്ഫുടമഥ വകതെറ്റിയേറ്റുമ-

ക്കൊടിയിയലും ധ്വജകോടിയെന്നപോൽ

ഒടുവിലവൾ വിവാഹമംഗളം

തടവി ഗളത്തില,നിഷ്ടദർശനം.

-29-

സുതയിലകമലിഞ്ഞു തൽ‌പതി-

ക്കതി ഗുണിതം ധനമേകി പോൽധനി

നദി വഴിയുദധിക്കുമേകുമി-

ങ്ങുദക സമൃദ്ധി ഘനാഢ്യനാം ഗിരി.

-30-

പ്രണയിയൊടു പിരിഞ്ഞു നാഥനോ-

ടണവതിനാക്കുമവൾക്കെഴുന്നഴൽ,

ഇണയെയകലെ വിട്ടു ദുരെ നിർ-

ഘൃണമിഹ വിറ്റ കപോതി ചൊൽകിലാം.

-31-

ഘനരുജയൊടു യാത്ര കൂട്ടുമ-

ജ്ജനക വിയോഗ മറിഞ്ഞതില്ലവൾ;

മനമഭിഹതമസ്തരാഗമാം,

സ്വനമിയലില്ല തകർന്ന വീണയിൽ.

-32-

സുതയുടെ മുഖമാധികർശിതം

ഗതനഥ ഖേദമൊടോർത്തു വർത്തകൻ;

അതു നിജ വിരഹാർത്തി മൂലമെ-

ന്നഥ കരുതീട്ടവനാശ്വസിക്കയായ്

-33-

വരസുഖ വിഭവങ്ങൾ മേൽക്കുമേൽ

വരനരുളുന്നതവൾക്കു ദു:ഖമായ്;

നരഹൃദയമതിന്നു ഭാവനാ-

പരികരമെങ്ങനെ, ഭോഗമെങ്ങനെ.

-34-

പതി പിതൃ കൃതനോർക്കിൽ യോഗ്യനാം;

കൃതമതിയാമവൾ,-എന്തഹോ ഫലം!

ക്ഷിതിയിലൊരു പുമാന്റെയെന്നിയേ

സതികൾ പരന്റെ ഗുണങ്ങൾ കാണുമോ?

-35-

ഘടന പതി വിലാസി ചെയ്കിലും

പിടമൃഗനേത്ര കൃപാർദ്രയാകിലും

സ്ഫുടമകലിയാതെ മേവിനാൾ

തടശില പോലെ തരംഗലീലയിൽ.

-36-

ദിനവു,മിതു കണക്കെ മാസവും,

പുനരഥപോ,യതി ദീർഘമബ്ദവും;

ഗുണവതിയവൾ നിന്നു നിഷ്ഠയിൽ

പ്രണയജമാമഴലെത്തി കാഷ്ഠയിൽ.

-37-

‘പിണയുമിനി വിപത്ത,ശക്തയീ-

പ്രണയിനി’യെന്നഥ ഹന്ത! കാട്ടിനാൻ

ക്ഷണ,മകരുണ, മന്യവൈഭവം

ഗുണ പരിണാമ പരീക്ഷകൻ വിധി!

-38-

അവളുടെ ശയനീയ ശായിയാ-

മവനൊരു ഷസ്സിലുണർന്നിടാതെയായ്;

യുവതയെവിടെ? - ജന്തുവിന്നു ഹാ!

വിവൃതകവാട,യനാരതം മൃതി.

-39-

അയി സുഭഗ! വെടിഞ്ഞു ഭൂമി നീ,

പ്രിയയുടെ രാഗമറിഞ്ഞതില്ലെടോ,

നിയതിഹതനിതോർക്കുകിൽ ഭവാൻ!

സ്വയമഭിമാനകൃതാർത്ഥനെങ്കിലും.

-40-

ഒടുവിലഹഹ! ബന്ധുരോദനം

നടുവിലശങ്കമവന്റെ യായുടൽ

ചടുലശിഖയിൽ നിർദ്ദയോദ്യമൻ

ഝടിതി ദഹിച്ചു ചിതാഹുതാശനൻ.

-41-

വിവിധ ഹൃദയവൃത്തിവിദ്ധയായ്,

വിവശതയാർന്നു, വിതന്തുവാമവൾ

മൃഗയുവതി കിരാതമുക്തയായ്

വൃകനിര തൻ‌വഴി ചെന്നുവീണപോൽ.

-42-

“പതിയെ യനുമരിച്ചു പുണ്യവും,

സതികൾപെറുന്നു, സമഞ്ജ, സൗഖ്യവും

വിധവ,വിദയ,വക്രശീലയീ-

വിധമിഹവാഴുകയായി പാപ ഞാൻ!!

-43-

പലരിനിയശുഭങ്ങളോർത്തിടാം,

പലരപവാദശരങ്ങൾ തൂകിടാം,

ഹതയിവളിൽ;-അഹോ! ഗുണത്തിനാം

പതിവനിതയ്ക്കനഭീഷ്ടനെങ്കിലും

-44-

പരമരിയ കിനാവിലെ പ്ഫലം

പറക, മന:ഖഗ, നീ ഭുജിക്കുമോ?

ഉരുരസമതുനോക്കിയേതിൽ നീ

മരുവിയി,താക്കനി വീണുപോയിതേ!“

-45-

ഇതി പലവിധമോർത്തുഴന്നു തൻ-

മതി, യവളന്നുരു പീഡതേടിനാൾ;

എതിരിടുമഴൽതാങ്ങുമാരു, മാ-

ർക്കതിരുജ ഭാവിഭയങ്ങൾ നൽകിടാ?

-46-

ഇളകിലുമിതുപോലവൾക്കുടൻ

ഗളിതഭയം, മദനോന്മുഖം മനം,

കള ഝടിതി പറിച്ചുഖിന്നമാം

മുളയതുപോലെ മുതിർന്നു പൊങ്ങുവാൻ.

-47-

വിനയവിഹിതദുഃഖ,വൈശ്യയീ-

യനുകനു മാനസപത്നി മുന്നമേ,

പുനരവരിലനിന്ദ്യ മംഗനാ-

ജനമതിനന്നു പുനർ വിവാഹവും,

-48-

വിശസനമതിൽ വാടിവീണിടും

ശ്വശുരരെ വിട്ടവൾ വല്ലവാറുമേ,

മദനനരികിൽ വാണു രമ്യമാ-

‘മുദയപുരി‘ക്കു മടങ്ങിയാത്രയായ്.

-49-

പരിജനമൊടു തണ്ടിലേറി വൻ-

പെരുവഴി തള്ളിയഖേദമുത്സുക,

ഒരു വഴിയെയൊഴുക്കു കാറ്റുമായ്,

ത്വരയൊടു പോം ചെറുതോണിപോലിവൾ.

-50-

പരിസര മതിലെത്തി ലക്ഷ്യമായ്

ചിരവിധുരം പിതൃസൗധമെങ്കിലും

ഉഴറിയുടനവൾക്കു തൃഷ്ണയാൽ

മിഴി, മദനാകൃതി മുമ്പു കാണുവാൻ.

-51-

പുനരുരു ദമ മാർന്നടുക്കുമ-

ഗ്ഗുണവതി ശൈശവ ഭാവനീതയായ്

ജനക ജനനിമാരെയോർത്തു കാൽ-

ക്ഷണമിടരാർന്നിതു കുട്ടിപോലവൾ.

-52-

“ചിരവിരഹിതരെന്നെയിന്നു ഹാ!

വിരവൊടു കണ്ടിടുമച്ഛനമ്മമാർ

ചൊരിയുമുടനെയശ്രുഹൃഷ്ടരായ്,

ചരിതമറിഞ്ഞഥ ഖിന്നരായുമേ!

-53-

ബത! ബഹുതരഭാഗ്യമഗ്നയാം

സുത ഹതദൈവ, യിവണ്ണമായിതേ!

ഹിതജനക, ഭവാനെ ഹേതുവായ്

സ്ഥിതിയിതിനോർപ്പതു, മോർത്തുമില്ലിവൾ.

-54-

തരുണിയുടെ ബലം വിശുദ്ധി, വേ-

റൊരു പൊരുളല്ലബലയ്ക്കതേ ബലം;

പരമതിനിഹ ഭംഗമേകുവാൻ

കരുതിയൊരെൻ വിധിയെത്ര ഘോരനാം!

-55-

പ്രഭുതയിതഥവാ നിനക്കുതാ-

നഭിജന സങ്കട ദേശചർ‌യ്യമേ,

അഭയമണവു നിന്നെ ഹാ! ജനം,

പ്രഭവ മനർത്ഥപരമ്പരയ്ക്കു നീ!

-56-

അകതളിരെയറുപ്പു ഹന്ത! ധീ-

വികലതയേകി വലപ്പു,വെത്രതാൻ,

അകരുണമനവദ്യ ലോകരെ-

പ്പകയൊടുകൊൽ‌വു പിശാചവൃത്തി നീ!“

-57-

പലതിതി ഭയശോകരാഗ സം-

കുലമുഴറിക്കമനിക്കു തൽക്ഷണം

ചല ഹൃദയ മിയന്നു ചിത്രമാം

ജലധരകാല ദിനാന്ത ലക്ഷണം.

-58-

അഥ ശിബികയിറക്കി വാതിലിൽ,

ദ്രുതമവൾ നോക്കി ഗൃഹം ഗതോത്സവം;

വ്യഥതടവി; യകത്തു നിന്നുടൻ-

ഭൃതകരണഞ്ഞു-പിതാക്കളല്ലഹോ!

-59-

പരിജനമുരചെയ്തു, തൽ‌പിതാ-

ധരണി വെടിഞ്ഞൊരു മാസമായതും

പെരുകുമഴൽ കെടാൻ ചിതാഗ്നിയാം

സരസിയിൽ മുങ്ങി ജനിത്രിപോയതും.

-60-

പരമിവളഴലാർന്നതോതുവാ-

നരുതഥവാ-ദൃഢരാഗബന്ധമേ,

പരഭയമതിൽ നിന്നു ജീ‍വിതം

കരയണയിക്കുമദൃശ്യബന്ധു നീ!

-61-

അവികലമഥ തന്നധീനമാ-

യവധി വെടിഞ്ഞ പിതൃസ്വമെങ്കിലും

അവിടെ വിലമതിച്ചതൊന്നുതാ-

നവളതു തന്റെ സഖീസമാഗമം.

-62-

ചിരവിരഹമകന്നു തോഴിയാൾ

പരമഥ മോദ മിയന്നുവെങ്കിലും

വിരവൊടു പറയേണ്ടിവന്നു ഹാ!

വിരസതരം മദനന്റെ വാർത്തതാൻ.

-63-

പ്രതിഹതികളകന്നഭീഷ്ടനാം

പതിയുടെ വേഴ്ചയിലാശ തേടവേ

ചതുരയിവളൊഴിഞ്ഞു,ചൊല്ലുവാൻ

മുതിരുവതാരതു ലീലയോടഹോ!

-64-

അപഥമതിലവൻ നടന്നതി,-

ല്ലപരയെയോർത്തതുമില്ല നാരിയായ്

അപകൃതനവളോടു വൈരമി-

ല്ലപചയ മാർന്നതുമില്ല സൗഹൃദം.

-65-

അരിയ മകളെ വിട്ടുവർത്തകൻ

തിരിയെ നിജാലയമെത്തിയോരുനാൾ,

ചരിതമവനറിഞ്ഞു, പിന്നെയാ-

പ്പുരിയവനെബ്ബത! കണ്ടതില്ലപോൽ!

-66-

ചെറുതു വികലബുദ്ധിപോലവൻ

തിരിയുവതന്നു സഖാക്കൾകണ്ടുപോൽ,

ഒരു കഥയുമതിന്നുശേഷ മി-

ങ്ങറിവതു മില്ലൊരു തുമ്പുമില്ലപോൽ.

-67-

വിധുരതയൊടു നീ തിരഞ്ഞൊരാ

നിധിയിത ഹാ! സതി, ശൂന്യഭാണ്ഡമായ്

ധൃതി തടവുക, യാർന്നിടാം ശുഭേ,

ച്യുതിയിഹ, ചുണ്ടിലണഞ്ഞപേയവും

-68-

ഇടരിനവധിയെത്തുവാനഹോ

തുടരുകയായ് സ്ഥിരശീല പിന്നെയും

ഇടയിലിഹ മഹാനിപാതയാം

തടിനി കണക്കെ തകർന്ന ജീവിതം.

-69-

പ്രിയതമനിലഥ പ്രവൃദ്ധമായ്

പ്രിയതയവൾക്കകതാരിലഞ്ജസാ

സ്വയമവനിവൾ മൂലമല്ലി ഹാ!

നിയതമകന്നു ജനാവലോകനം.

-70-

പ്രണയി, നിയത രാഗപാത്രമാം

പ്രണയിനിയാൾക്കപരാധിയെങ്കിലും;

ഗുണനിധിയിവനോടവൾക്കെഴും-

ഗണനയതോർക്കുകിലെത്രയേറണം?

-71-

അവിരളമഥപെയ്തു കണ്ണുനീ-

രവൾ, കുലനായിക, പോക്കി നാളുകൾ;

അവിഹിതത മറച്ചു നിന്നു ഹാ!

യവനിക പോൽ പിതൃശോക സംഗതി.

-72-

പ്രഥിതരഥ യുവാക്കളെത്തിപോൽ

സ്ഥിതിയറിയാതെ മനം ഹരിക്കുവാൻ;

വ്യഥിത, യുഡു ഗണങ്ങൾ ചൂഴിലും

ഗത വിധുവാം നിശപോലെ വാണിവൾ.

-73-

കൊതിയസുലഭ വസ്തുവിങ്കലായ്

മതികെടു മാറിനി മാഴ്കുമെത്രനാൾ

വിദുഷിയിവൾ-അഹോ! നിനയ്ക്കുകിൽ

ഹൃദയികളിങ്ങനെ തന്നെ ധന്യരാം.

-74-

വിലയെഴു മനുരാഗ മത്തലാൽ

തുലയുവതല്ല; മറിച്ചു മേൽക്കുമേൽ

വിലസിടു, മടിയേറ്റ വെള്ളിപോ,-

ലുലയതിലൂതിയ പൊന്നുപോലെയും.

-75-

വാടിപ്പെൺ കൊടി,യനുവാസരം വലഞ്ഞാ-

ളേവം, തല്പ്രിയതമനെ വിദഗ്ദ്ധയിഷ്ടതോഴി

തേടിപ്പോയ്, ശ്രുതിയുടെ ദൂരലീനമാകും

ഭാവത്തെ പ്രണിഹിതയായ ബുദ്ധിപോലെ

-76-

ഓരാണ്ടവൾ തിരഞ്ഞു കണ്ടൊടുവി-

ലേകയായ് രാത്രിയിൽ

സ്ഥിരാശ്രുതയൊരാബ്ദികീ, സുതിഥി-

പോലെ പോന്നെത്തിനാൾ;

ചിരാർദ്ദിത ശയിച്ചു ചന്ദ്രികയി-

ലോർക്കുവിൻ ‘ലീല‘-യാ-

വരാംഗിയൊടണഞ്ഞു വാങ്മധു-

പൊഴിഞ്ഞതിത്തോഴി താൻ.

-1-

മൊഴി കേട്ടിമവെട്ടി വീർത്തുടൻ

മിഴി ചാച്ചമ്പൊടു നോക്കി തോഴിയെ,

അഴൽ നീക്കു മുഷസ്സെയാർത്തിയാ-

ലുഴലും പദ്മിനിപോലെ സുന്ദരി.

-2-

സമഭിജ്ഞ കലർന്നു വിസ്മൃത-

ക്ലമ, കൈത്താരുകൾ പൊക്കിയോമലാൾ

സമസൗഹൃദ, താങ്ങിയംഗ മു-

ന്നമനോൽക്കം തഴുകീടിനാൾ സഖി.

-3-

നിമിഷം സ്ഥിതി നോക്കിനിന്നു, സം-

ക്രമിത സ്നേഹ, മൊഴുക്കുലയ്ക്കയാൽ

കമലങ്ങൾ കണക്കെ തങ്ങളിൽ

കമനീയാസ്യകളാഞ്ഞു പുൽകിനാർ.

-4-

“പ്രിയനെങ്ങു സഖീ,യനാമയ

ക്ഷയമില്ലല്ലിയവന്നു; ചൊല്ലു നീ;

പ്രിയവാദിനി, നിന്നൊടാ ചിര-

പ്രയതൻ പോന്നു വരാഞ്ഞതെന്തവൻ?”

-5-

പ്രണയാതുരയേവമന്തരാ

തുണയാം തോഴിയെ നോക്കിയോതിനാൾ;

ക്ഷണമാ സുകുമാരി മേലെഴും

മണലിൻ പാടുതലോടി നിന്നിവൾ.

-6-

“പറകെൻ പ്രിയതോഴി”യെന്നഹോ!

മുറയായാളുടനല്പഭാഷിണി,

“പറയാം സഖി”യെന്നുരച്ചു പുൽ-

ത്തറയിൽ താങ്ങിയിരുത്തി മാധവി.

-7-

ഉരചെയ്തു: “പൊറുക്ക, സംഭവം

വരുമെൻ തോഴിയതാതുതൻ വഴി

പരിണാമി മനുഷ്യജീവിതം

സ്ഥിരമാം സ്നേഹമനാഥമൂഴിയിൽ.

-8-

അറിവില്ലനുരാഗമേറെയാ-

ളറിവോർ തെറ്റിടു, മൊക്കെയൊക്കുകിൽ

നിറവേറുകയില്ല കാമിതം,

കുറയും ഹാ! സഖി, ഭാഗ്യശാലികൾ.

-9-

പ്രിയതോഴി! യിതോർത്തുമിന്നു നിൻ-

പ്രിയനസ്വസ്ഥനതോർത്തുമൊക്കെ നാം

ഭയമെന്നു നിനയ്ക്കു ഭാവി, നിർ

ഭയമെന്നാലതു ഭാഗ്യമെന്നുമേ.”

-10-

സഖി ചൊൽ‌വതിനുള്ളിലാപ്രിയോ-

ന്മുഖി ചോദിച്ചിതു പാരമാർത്തിയാൽ.

“അയി തോഴിയസൗഖ്യമെന്തഹോ!

ദയിതന്നെന്തു തടസ്ഥയായി നീ?

-11-

നരനേതു വിപത്തുതാൻ വരി-

ല്ലുരചെയ്തീടുകയജ്ഞയല്ല ഞാൻ,

പരമാ മുഖമൊന്നു കാണുവാൻ

ത്വരയുള്ളിൽ-തരമാകുമോ സഖീ?”

-12-

ഇതുകേട്ടനുകമ്പയേറി നീ

ഷ്കുതുകം വാർത്ത തുടർന്നു തോഴിയാൾ

സ്ഥിതിയോർത്തു വിഡംബനാർത്ഥമായ്

കൃതി കൈക്കൊൾവു ചിലപ്പോഴേവരും.

-13-

“മരുഭൂക്കളിനൊക്കെയപ്പുറ-

ത്തുരു ദൂരത്തുപദക്ഷിണാപഥം

ഉരസുന്നു നഭസ്സെ ‘വിന്ധ്യ’ നാം

പുരു മേഘാംബരഡംബരൻ ഗിരി.

-14-

പരിണാഹമെഴും മഹാവനം

ഹരിതാഭം തടവുന്നു സാനുമാൻ

പരപാർശ്വ മതിൽ ചരിപ്പു സ-

സ്വര ‘രേവാ’നദി സാഗരോന്മുഖി.

-15-

അവിളംബ മണഞ്ഞു കണ്ടുഞാ-

നവിടെ സ്സോദരി, നിന്റെ കാന്തനെ;

അവനെന്നറിയില്ല, ദുഃസ്ഥനാ-

ണവനത്തിന്നു വനത്തിലില്ലൊരാൾ

-16-

തനിയേയഴൽ പൂണ്ടു-തോന്നിടും

കനിവാർക്കും-കൃശഗാത്രനായവൻ

വനവഹ്നി തകർത്ത ശൈലമൊ-

ത്തനവദ്യാകൃതിയസ്ഥിശേഷനായ്

-17-

മൃഗപക്ഷികളോടു ചേർന്നുടൻ

ഭൃഗുവിൽ പ്രേതസമം നടന്നിടും

അകലത്തിലു മാളു കാൺകിലാ-

വികലാത്മാ വിടുമപ്പൊഴ സ്ഥലം

-18-

അതുകൊണ്ടഫല പ്രയാസയാ-

യതുല സ്നേഹനിധേ, മടങ്ങിനേൻ,

കൃതകൃത്യതയെങ്ങസാധ്യമാം

കൃതിയിൽ-കേട്ടിതു പിന്നെ വാർത്ത ഞാൻ

-19-

പലജന്തുപരീതനാമവൻ

നില കണ്ടാർദ്രതയാൽ സനാഥകൾ,

മല വേട്ട വെടിഞ്ഞു ദൂരവേ

വിലപിപ്പൂ, സഖി! വേടനാരിമാർ.

-20-

അവരോതിയശേഷമോമലേ

വിവരം കാനനപക്കണസ്ഥകൾ

പുരവാസികൾ തന്നനാർജ്ജവം

തിരിയാത്തോരതിശുദ്ധശീലകൾ.

-21-

ഇവർ കണ്ടൊരു രണ്ടുകൊല്ലമാം,

സവിധത്തിൽ സഖി, യന്നു സുന്ദരൻ,

അവശൻ ബത! ‘ലീല’ ‘ലീല’യെ-

ന്നവിടെപ്പാടി നടന്നു പോലവൻ.”

-22-

ഇതുകേട്ടകതാർ ഞടുങ്ങിയുൽ-

സ്രുതമായശ്രു കവിൾത്തടങ്ങളിൽ

വിതതേക്ഷണയാൾക്ക്; വിസ്ഫുരി-

ച്ചതു, കണ്ടാൾ സഖി വെണ്ണിലാവതിൽ.

-23-

ഇടറുന്നിതു കണ്ഠമസ്സഖി-

ക്കുടനാശിക്ഷിത ചിത്തമാരഹോ!

തുടരുന്നിതു ചൊൽക, കേൾക്കയും

സ്ഫുടമന്യോന്യമറിഞ്ഞു മാർത്തികൾ.

-24-

“പ്രിയ വല്ലഭയെപ്പിരിഞ്ഞു ഹാ!

ദയനീയൻ തിരിയുന്നു”വെന്നു താൻ

നിയതം കരുതി കിരാതിമാർ

സ്വയമോരും സഖി, സത്യമാരുമേ,

-25-

പലരീകഥ മൂളുവോർ, കൃതി-

ച്ചലിവോടും, സ്ഥിരരാഗലോലകൾ

മലയത്തിക, ളേതു ജാതിയും

കലരും പ്രാകൃത ചിന്തയൊന്നുതാൻ.

-26-

പരമത്ഭുതമെന്തുനിൻപ്രിയൻ

ചരലോകത്തെ വശീകരിക്കുകിൽ

ഒരു യോഗിയി വണ്ണമൻപെഴാ,-

നരരോടും സഖി ദേവരോടുമേ.

-27-

അനുരാഗമതാണവങ്കലാ-

ർന്നവശം വിട്ടു നിസർഗ്ഗ ചേഷ്ടകൾ,

വനസത്ത്വകുലങ്ങൾ ചുഴ്വതി-

ന്നവനെ,പ്പൂവിനെ മക്ഷികാളിപോല്.

-28-

അഥവാ-മൃതകല്പനിപ്പൊഴാ-

പ്രഥമാന പ്രണയാർത്ത; നോർക്കുകിൽ

കഥയും, സുകുമാരി, പിന്നെ, നിൻ

വ്യഥയും നീട്ടുവതെന്തിനിന്നു ഞാൻ?

-29-

സ്ഥിരമാത്മനിബന്ധനം സുഖം,

പരതന്ത്രം സുഖമൊക്കെ ദു:ഖമാം

പരമാർത്ഥമുരപ്പൊ തോഴിഞാൻ,

കരുതീടൊല്ല കഠോരയെന്നു നീ.

-30-

നില നിൽക്കുവതെത്ര കാലമു-

ജ്ജ്വലമാമി പ്രണയോഷ്ണരശ്മിയിൽ

വിലയോന്മുഖമായ തിങ്കളിൻ

കലപോൽ ഹാ! സഖിതേഞ്ഞുതേഞ്ഞവൻ.

-31-

കൃശമാക്കൊല കേണു ജീവിതം

കുശലേ, നിൻ കുശലം നിനയ്ക്ക നീ;

ശിശിരാർദ്ദിതമാദലം സഖീ,

ഭൃശമിത്തെന്നലിൽ വീണടിഞ്ഞുപോം.

-32-

കഥയിങ്ങനെ, പിന്നെയുത്തമം

വിധുരേ, നീയിതു വിസ്മരിക്കയാം

അഥവാ-ചില കാലമാസ്ഥയാൽ

മധുരസ്വപ്നസമം സ്‌മരിക്കയാം.

-33-

അനപത്യമതാം കുലത്തിനും

മനമെത്താത്ത മഹാധനത്തിനും

കനിയും സ്വജനത്തിനും സഖീ-

യിനിയിങ്ങോർക്കണ, മേകനാഥനീ

-34-

അതു നിൽക്കുക, ഭാഗ്യവാനവ-

ന്നിതു താനെന്തൊരു ചാരിതാർത്ഥ്യമാം?

അതിലോകമനോഹരാംഗി, നിൻ-

മതി തൽ‌പ്രേമ വിധേയമായിതേ!

-35-

നിരുപിക്കുക, നീ വരിപ്പൊരാ-

പ്പുരുഷൻ വൈകൃത മേനി,യെന്തതിൽ?

അരുളും ഭ്രമമൊന്നു കാൺ‌കിൽ നിൻ

തിരുമെയ് സുന്ദരി, നാരിമാർക്കുമേ

-36-

അതിനാൽ‌സ്സഖി, യെന്നു ചൊല്ലവേ

ശ്രുതിരണ്ടും ബത! പൊത്തിയാതുര,

‘മതി, കാന്ത ഗുണാവമാനിനീ,

മതി’ യെന്നാശു തടുത്തി തോതിനാൾ

-37-

‘അയി, ചാരുതരാന്തരംഗനെൻ

ദയിതൻ, ദേവസമൻ, മഹാമതി,

സ്വയമോർപ്പവനല്ലതോഴി, മൃൺ-

മയമീ ഭംഗുര ഭംഗിയാ മുടൽ

-38-

രതി നിത്യമൊരാൾക്കൊരാളിലായ്

സ്ഥിതിചെയ്കിൽ സഖി പെണ്ണിനാണിനും

അതിലും വലുതില്ലഹോ! വ്രതം;

ധൃതിമാനെന്തൊരു ധന്യനെൻ പ്രിയൻ!

-39-

അവനെ പ്രണയൈക വൃത്തിയാൽ

കബളിപ്പിച്ചു നൃശംസ ഞാൻ സഖീ;

നവരാഗി ഗണിച്ചതില്ലിവൻ

ഭവനാവസ്ഥയു,മെന്റെ ശോഭയും

-40-

അഥവാ, പറയേണ്ട, യോർപ്പുതൽ-

ക്കഥ ഞാൻ, തോഴി, യനാദരോക്തികൾ

വ്യഥ മാറ്റുകയില്ല; വേണ്ട, യു-

ന്മഥനം ചെയ്യുമതേറെയെന്മനം.

-41-

അയി, പിന്നെ വിലപ്പനായ മൽ-

പ്രിയനിൽ സ്നേഹമെഴാത്തനിൻ പ്രിയം

നയമോർക്ക;-യെനിക്കു നൽകണം

സ്വയമേറ്റം രുജ പക്ഷപാതിനീ!

-42-

ഉരചെയ്‌വ നവ ന്നധീനമെൻ

സ്ഥിരമാം ചേതന; യുക്തിയാൽ സഖീ,

കരുതായ്ക കര‍സ്ഥമാക്കുവാ-

നെരിയും ജ്വാലയെ, യിന്ധനം വിനാ

-43-

ഒരു കില്ലിനിവേണ്ട, ദൂരവും

നിരുപിക്കേണ്ട, നയിക്കയെന്നെ നീ

വിരവിൽ‌ സ്സഖി, ജീവിതേശ്വരൻ

മരുവെന്നേതൊരു ദിക്കിലെങ്കിലും

-44-

ഇവകേട്ടു കുഴങ്ങി, തോഴി തൻ

വ്യവസായം ദൃഢമോർത്തു കണ്ടുമേ

സഖിയാൾ, നിജ കൃത്യബോധമാം

ശിഖി ധൂമാകുലമാകയാലവൾ

-45-

‘ഇത വെള്ളിയുദിച്ചു; വാടിയിൽ

ബത! കൂവാൻ തുനിയുന്നു പക്ഷികൾ

സ്ഥിതി രാവിനു മാറിടുന്ന മു-

മ്പതി ദൂരം സഖി, പോക പോക നാം’

-46-

ഇതി പിന്നെയു മിദ്ധരാഗയാ-

ളധികോൽക്കണ്ഠ മഹോ ത്വരിക്കവേ,

മതിശാലിനി, വാച്യ ഭീതിയിൽ

ക്രുധയാർന്നിങ്ങനെയോതിനാൾ സഖി

-47-

മുറ മുഗ്ദ്ധമതേ, മറന്നു നീ

പുറമേ സ്വൈരിണി പോൽ ചരിക്കയോ!

പറകെങ്ങനെ സമ്മതിപ്പു ഞാൻ

വെറുമുന്മാദികൾ തന്റെയിത്തൊഴിൽ?

-48-

അതുപോട്ടെ, സുദീർഘയാത്രയാ-

ണതുമല്ലോർക്ക, സുഖാസനോചിതേ,

അതി ഭീകരമെങ്ങു വിന്ധ്യപ-

ദ്ധതി? നാമെങ്ങസഹായ നാരിമാർ?

-49-

ഇവയൊക്കെയുമാട്ടെ; തോഴി,യ-

ങ്ങെവിടെക്കാണുവതപ്പുമാനെ നീ?

അവനെത്തിരവോർ തിരഞ്ഞുപോം

പവനൻ തന്നെ വനാന്തരങ്ങളിൽ!

-50-

പരമിന്നതുമല്ലിതോർക്ക നീ

വരനില്ലാത്ത വിവാഹഘോഷമാം;

സ്ഥിരമല്ലസുബന്ധമാർക്കു; മാ-

നരകങ്കാള മതേലുമെത്ര നാൾ?

-51-

അതിവത്സല ഞാൻ; പരം സദാ

മധുരിക്കാ സഖി, സത്യഭാഷിതം

ബുധരപ്രിയസത്യമോതുകി-

ല്ല,തു കേൾ നീതി; യിതോർക്ക സൗഹൃദം

-52-

വിധി വിശ്വസുഖം സ്വദിക്കുവാൻ

മതിയും മർത്ത്യനു നൽകി രാഗവും;

രതിയാലസമീക്ഷ്യകാരിയാം

സുധി ധാതാവെയനാദരിക്കയാം

-53-

സ്ഥിതിയോർത്തു കഥിപ്പൂ നന്മ ഞാ-

നതി മോഹാകുല മിന്നു നിന്മനം

അതിനാൽ വിരമിക്ക; പോകുകിൽ

ക്ഷതിയുണ്ടാം സഖി, മാനഹാനിയും

-54-

പരമിമ്മൊഴി പീഡ നൽകി, യ-

ക്കരുണാർഹയ്ക്കു, കുലായമെത്തുവാൻ

ചിറകാശു വിതിർത്തുയർന്നിടും

ചെറു പക്ഷിക്കു ചുഴന്ന കാറ്റുപോൽ

-55-

പുനരെങ്കിലു മൂഢശക്തിയാം

മനതാർ വിങ്ങിയുടൻ വിടർന്നപോൽ

അനവദ്യ ഗുണാഢ്യ തൂവിയീ-

ഘനസൗരഭ്യമിയന്ന വാണികൾ;

-56-

“വിഹിതാവിഹിതങ്ങളോർത്തയേ,

മഹിത സ്നേഹമഹോ മറക്കൊലാ;

ഇഹ ധർമ്മരഹസ്യമന്തരാ-

നിഹിതം, നിത്യവിഭിന്നമാം നയം

-57-

അറിയും ജനനീതി സീമയെ-

ത്തിറമായ്ക്കാക്കുമപൂർണ്ണരാഗികൾ;

നിറയും രതി ലോകസംഗ്രഹം

കുറിയാക്കാ, സഖി, കൂസലാർന്നിടാ

-58-

സുപരീക്ഷിതമിപ്പൊഴെന്മന-

സ്സപശങ്കം സഖി, മുമ്പിതേലുകിൽ,

ത്രപ വിട്ടിവൾ ചെയ്യുമായിരു-

ന്നപരോക്ഷം പ്രിയ ഹസ്ത പീഡനം

-59-

ഉടലോർക്കുക ബാഹ്യ, മായതിൽ

തടവും ലോകമതീവ ബാഹ്യമാം;

സ്ഫുട സൗഹൃദ മാന്തരാത്മികം

വെടിയുന്നെങ്ങനെ തോഴി, ദേഹികൾ?

-60-

അലമിന്നതി ഭീതി;യെന്മന-

സ്സുലയാ; ഞാനിവയൊന്നു മൊർത്തിടാ;

കുലനീതിയെ മാംസകുഞ്ചുകം

വില വെയ്ക്കാത്തവർ പേടിയാ സഖീ

-61-

മരണം ഭയസീമയെന്നയേ,

കരുതും ജീവികളങ്ങനാരതം

വിരഹാർത്തയിവൾക്കഹോ, ഭയ-

ങ്കരമായ്ത്തീർന്നു ധരിക്ക ജീവിതം

-62-

പുനരെന്തുര ചെയ്‌വു? പോക നാം;

നിനയായ്കത്തൽ; നടക്കനാം ദ്രുതം

മനതാരരുളുന്നു; കാന്തനാ

വനഭാഗം സഖി, വിട്ടു പോയിടാ

-63-

പരമെൻ മിഴി കാണ്മൂ, വെന്നെയോ-

ർത്തെരിയും നെഞ്ചൊടു കൺ‌വിടുന്നു കേൾ

മരുഭൂ വെയിലിൽജ്ജലാർത്ഥിയായ്-

ത്തിരിയും മാനൊടു തുല്യമെൻ പ്രിയൻ

-64-

വരുവേൻ പ്രിയ! കേണിടായ്ക! യെൻ-

കരൾ നിൻ കൈയ്യിൽ, വപുസ്സുമെത്തുവാൻ

പുറകേ, ത്വരയാർന്നു പക്ഷിപോൽ

ചിറകില്ലാഞ്ഞതിലീർഷ്യ വയ്പു ഞാൻ

-65-

സ്ഫുടമെൻസഖി, ചൊല്‌വനെൻ പ്രിയൻ

വെടികില്ലെന്നെ വെടിഞ്ഞു ജീവിതം,

തടസീമയിൽ വിട്ടു രശ്മിയെ-

ക്കടലിൽ പോയ് രവി മുങ്ങിടാ സഖീ

-66-

സ്ഥിരചേതനകൾക്കഹോ, പര-

സ്പരമേലും സമവായ് വൈഭവം

പരനിങ്ങറിയില്ല്; പണ്ഡിതേ,

കരുതായ്കായതു മോഹമെന്നു നീ

-67-

ഇരവാശു കഴിഞ്ഞിടുന്നിതാ!

വിരഹോൽക്കണ്ഠ പൊറാഞ്ഞു വാപിയിൽ

തിരിയെ പ്രിയയെത്തലോടുവാൻ

കരയുന്നൂ സഖി, കോകനായകൻ

-68-

സ കരുണമിതു ചൊല്ലി, സ്സഹ്യമല്ലാഞ്ഞുതാപം

പികമൊഴിയഴുതപ്പോൾ, തോഴി കണ്ണീർ പൊഴിച്ചാൾ;

അകലെയുമനുകമ്പാശാലികൾക്കന്യ ദു:ഖം

പകരു;മിഹ സമക്ഷം പിന്നെയോതേണ്ടതുണ്ടോ?

-69-

രാവപ്പോൾ വിരമിക്കിലും, സഖി പരീക്ഷിച്ചെന്നവണ്ണം സ്വയം

ഭാവം മാറ്റിയുടൻ, പ്രസന്ന കുല ദൈവമ്പോലെയമ്പാർന്നവൾ,

പോവൻ ഭൃത്യരുമായ്ത്തുനിഞ്ഞു വെളിവായ് ലീലയ്ക്കു വിന്ധ്യേശ്വരീ

സേവാ ബദ്ധകുതൂഹലം ഹൃദയമെന്നങ്ങാരു മോരും വിധം

-70-

പിന്നിട്ടേറ്റം വഴി, പല ദിനം

കൊണ്ടണഞ്ഞാവനാന്തം

മുന്നിൽ ക്കണ്ടിട്ടവരിരുവരും

പോയിതക്കാടു നോക്കി

പിന്നിൽത്തള്ളിപ്പരിജനമതും,

സ്വപ്നമാകും പ്രപഞ്ചം

തന്നിൽബ്ബാഹ്യേന്ദ്രിയ മകലെയായ്

ചിത്തസത്വങ്ങൾ പോലെ.

-1-

അഥ വന തട മാർത്തിയാർന്നണഞ്ഞീ-

യധരിത കിന്നര നാരിമാരലഞ്ഞാർ

പൃഥുമികിലിലകന്ന കൂട്ടു തേടും

വിധുരവലാകകൾ പോലെയങ്ങുമിങ്ങും.

-2-

കുസുമിത വനകാന്തിയാത്മകാന്ത-

വ്യസനിനി ലീല വിചാരിയാതെ പോയാൾ;

അസുലഭമണി തേടുവോർ ഗണിക്കി-

ല്ലസദൃശമാകരമാർന്ന ധാതുഭംഗി.

-3-

ഒരു വഴി തിരിയുമ്പൊഴോമലാൾക്ക-

ങ്ങുരു തര ചമ്പക ഗന്ധമോടുമുള്ളം

പരിചിലഥ ഹരിച്ചു, ‘നർമ്മദോ’ ർമ്മീ-

പരിചയ ശൈത്യമിയന്ന മന്ദവായു.

-4-

“സുഖദമയി! വരുന്നിതെങ്ങു നിന്നോ

സഖി,യിത ചമ്പക ഗന്ധ,മെന്തു ചിത്രം!

മുഖരസമിതു മാറ്റി മിന്നുകല്ലീ

നിഖിലവനാവലി നിദ്രവിട്ടപോലെ?

-5-

നലമൊടു തരുനായകാന്തികത്തിൽ-

പ്പലതിത പക്ഷികൾ പാടിടുന്നു ഗീതം;

തളിരുമലരുമാർന്നു തെന്നലേറ്റീ

ലളിതലതാവലി ലാസ്യമാടിടുന്നു!

-6-

ഭിദുര, മഹഹ! പൂർവ്വവിസ്മൃതിക്കീ-

മൃദുതരവായുതരംഗ രംഗലോലം

ഹൃത ഹൃദയ, മഹോ! വരുന്നു തോഴീ,

ഹിതകരമീവഴി ഹേമപുഷ്പ ഗന്ധം!

-7-

ഇവിടെയിളയ തെന്നൽ തന്നിൽ മുങ്ങീ-

ട്ടവികല നിർമ്മലരാക പോകുവാൻ നാം;

എവിടെ മണമിതുത്ഭവിപ്പുവങ്ങെ-

ന്നവിതഥ ജീവിത ദൈവതം വസിപ്പൂ

-8-

വരുവിനിവിടെയെന്നലിഞ്ഞു നമ്മെ-

ത്തെരുതെരെയീയടവിക്കു തെക്കുമാറി,

ഉരുകിസലയ ചാരു ശാഖയാട്ടി-

ത്തരുനിര മാടി വിളിപ്പൂ, കാൺക തോഴീ”

-9-

അരുളിയവളിവണ്ണമാവഴിക്കായ്

ത്വരയൊടു മുമ്പു നടന്നു തെറ്റിടാതെ

കരുതിയ മുതൽ നോക്കുവാൻ വനത്തിൽ-

പ്പരിചിതയാമുടമസ്ഥ പോണപോലെ

-10-

ഗിരികടകമണഞ്ഞു മഞ്ജുരേവാ-

പരിസരമാർന്നവൾ കണ്ടു വിസ്മയിച്ചാൾ

ഉരുകുസുമമുദാര ശോഭമാരാ-

ലൊരു വനഭാഗമുഷസ്സു പോൽ മനോജ്ഞം

-11-

ഉടനെയുടൽ ഞടുങ്ങിയങ്ങു പൊൻപു-

വിടപികൾ കണ്ടതിമോഹലോഹിതാംഗി

തടവി പുളകപാളിയാംഗമെങ്ങും

സ്ഫുടമവൾ, പൂക്കുമശോക ശാഖിപോലെ.

-12-

തൊഴുതുകരമുയർത്തിയാ വനത്തെ-

പ്പൊഴിയുമനർഗ്ഗള ബാഷ്പവൃഷ്ടിയോടും,

തഴുകി നിഴൽ കണക്കെ മൂകയായ്ത്തൻ-

വഴി തുടരും സഖിതന്നെ വിഹ്വലാംഗി

-13-

തനുഭരമവൾ താങ്ങവേ വിലങ്ങു-

ന്നനലശിഖോജ്ജ്വലമാകുമേക ഹസ്തം

വനമതിലഥ ചൂണ്ടി നിന്നുവീണാ-

നിനദസമുദ്ഗത ഗദ്ഗദം കഥിച്ചാൾ;

-14-

“കുസുമ ശബള കാന്തിയാം നഭസ്സിൽ

പ്രസൃമരമാം സ്ഫുടചമ്പകാതപത്താൽ

അസമയ രമണീയ മത്രകണ്ടോ

സുസഖി, യുഷസ്സുഷമയ്ക്കു നിത്യഭാവം?

-15-

വിലസി വെയിലിലിങ്ങു ചിത്രവർണ്ണം

ചലദനിലം പ്രതി ചാരു ചിത്ര ഗന്ധം,

പല വിസൃമര ചിത്രനാദ, മൊന്നാ-

മുലകു തരുന്നു കുതൂഹലം വിഭിന്നം

-16-

ഗഗനതടമിടഞ്ഞു താണതൊക്കും

നഗപതി നീലനിതംബഭൂവിലേവം

ഭഗിനി, പറകയെന്തിതാർന്നതിങ്ങീ-

യഗണിത ദിവ്യവിഭൂതി മർത്ത്യലോകം!

-17-

അനഘ,നമര കല്പനെന്റെ നാഥൻ

വനമിതിൽ വാഴണ,മില്ല കില്ലുതോഴി,

തനതു ഗതി തടഞ്ഞു നിന്നുതേയെൻ

മനമിഹ, മന്ദുര കണ്ട വാജിപോലെ

-18-

അയി സഖി, നവ ചമ്പകോത്സുകൻ മ-

ദ്ദയിതനഹേതുകമായി, ഹേതുവോർത്തും

സ്വയമവനുമെനിക്കുമാളി, യേതൽ

പ്രിയകരമഞ്ജരി മഞ്ജുദൂതിയായി

-19-

അനഘനവനു ഹേമമഞ്ജരീ, ഹാ!

മനതളിരിൽ പ്രിയരിങ്ങു രണ്ടുപേർതാൻ;

അനിതരസമഭൂതി പൂവിൽ നീയും

വനിതകളിൽ ബ്ബത ഭാഗ്യഹീന ഞാനും

-20-

വിധുതയിളമരുത്തിനാൽ; മഹസ്സാ-

ലധരിത താരക താരിലോമലേ നീ;

മധുപമലിനർ തീണ്ടുകില്ല നിന്മെയ്

വിധുരവനാവലിവല്ലിലമ്പടന്മാർ

-21-

അഹഹ! രമണ, സാർത്ഥമിസ്സുമത്തിൻ

സ്സഹജരസം ഭവദീയ രാഗ യോഗം;

മഹദഭിമതമിങ്ങു ശീലമോരാൻ

സഹചരരേകനിദർശനം മഹാത്മൻ!“

-22-

ദ്രുമമതിലഥ നോക്കി നിശ്വസിച്ച-

സ്സമരുചിയാർന്ന മനോജ്ഞഹസ്തതാരാൽ

സുമമലിവൊടിറുത്തുമുത്തി, മാറിൽ

കമനിയണച്ചഥ ചൂടി ചൂഡതന്നിൽ

-23-

ക്ഷണമുടനെ നിനച്ചു നിന്നുസാദ്ധ്വീ-

മണിയഥ നിശ്ചയമാർന്നപോൽ നിവർന്നാൾ;

“പ്രണയിയിവിടെയുണ്ടു തോഴി, പോന്നി-

ങ്ങണയുമാലംകൃതയാക്കുകെന്നെ”യെന്നാൾ.

-24-

“അഹമിതമിതകേൾ പ്രതിധ്വനിക്കു-

ന്നവിരതമാർത്തിനിബന്ധനസ്വനങ്ങൾ;

ഇവിടെ വഴികൾഹന്ത! വേർതിരിക്കാ-

മവനുടെ സംഗമഗന്ധ ബന്ധുരങ്ങൾ

-25-

വെടിയുക വിചികിത്സ വത്സലേ, നീ

പടിമ മദിന്ദ്രിയ മാർന്നിടുന്നു പാരം

പൊടി ഝടിതി തുടർച്ച ദർപ്പണം പോ-

ലടിതെളിവാർന്നൊരു വാപി തൻ ഹ്രദം‌പോൽ

-26-

സ്വവശസുലഭ ഭൂഷയാലണിഞ്ഞെ-

ന്നവയവപംക്തിയലങ്കരിക്ക തോഴീ

സവിധമതിലണഞ്ഞുകാണണംകേ-

ളവികലശോഭയൊടെന്നെയാത്മനാഥൻ”

-27-

ത്വരിതമിതരുൾ ചെയ്തു തോഴിയോടായ്

സ്ഫുരിതതനുപ്രഭമോടി ബദ്ധവേഗം

തരുണി തരി നികഞ്ജമൊന്നു പുക്കാൾ

തരള തടില്ലത കന്ദരം കണക്കേ

-28-

ഉടനെ മതമറിഞ്ഞൊരുക്കി നൽപ്പൂ-

മ്പൊടി, പുതുപൂനിര, നല്ല പല്ലവങ്ങൾ

ഝടിതിയിവയൊടൊത്തു തോഴി വള്ളി-

ക്കുടിലതിലെത്തി വസന്തകാന്തിപോലെ

-29-

അനുപദമണിയിച്ചു ജന്മരമ്യം

തനു തെളിവാർന്നു വെളിക്കു നിർഗ്ഗമിച്ചാൾ

ഘന മനലപുടം വെടിഞ്ഞു കാളും

കനകശലാക കണക്കെ കോമളാംഗി.

-30-

വിരളമണിസുമങ്ങൾ പൂണ്ടു, മംഗം

പരിഹിതനീല നവാംബരാഭ കൊണ്ടും

പരിഗത സുമകാല തുല്യമാർന്നാൾ

സ്ഫുരിത പരാഗ മനോഹരം വരാംഗി.

-31-

അരികിലഥ വിചിത്രവർണ്ണമേലും

വിരിതടവിടുമോരാനതൻ പുറം‌പോൽ

തരു മലർ നിര വീണു ഭംഗി തേടു-

ന്നൊരു ശിലമേൽ തനുഗാത്രി ചെന്നിരുന്നാൾ

-32-

അവിടമറികയാലുമാളി, ലീലാ-

വ്യവസിതസിദ്ധിയിലാശവയ്ക്കയാലും

സവിധമതിൽ മറഞ്ഞു വിശ്രമിച്ചാ-

ളവയവ സാദ മസഹ്യമാകയാലും

-33-

മടുമലർശില തന്നിലന്തി മേഘ-

ക്കൊടുമുടി പറ്റിയ താരപോൽ വിളങ്ങി

തടമതിലഥ തന്വി നോക്കി, നോട്ടം

സ്ഫുടകിരണങ്ങൾ കണക്കെ നീട്ടി നീട്ടി

-34-

പ്രിയമൊഴി വനദേവരോതിടും പോൽ

സ്വയമഥ പൊങ്ങി കപോതഹൂതഘോഷം

പ്രിയനുടെ കഥപോൽ പ്രവൃദ്ധരാഗം

കുയിലുകൾ പാടി കുഹൂ കുഹൂനിനാദം

-35-

അളിപടലികൾ മൂളി; രന്ധ്രമേലും

മുളകൾ മരുത്തിലുലഞ്ഞു മെല്ലെയൂതി;

തളിർനിര മൃദുതാളമേകി;യേവം

കളകളമായതി മോഹനം വനത്തിൽ.

-36-

“വരിക ഹൃദയ നാഥ! വൈകി കാണ്മാൻ

തിരുവടി മൗലിയിൽ വയ്ക്കുവൻ മഹാത്മൻ!

തരിക ചിര വിയുക്തദർശനം, നീ

കരുണ വഹിക്കുക, ദാസി ഞാൻ ദയാലോ”

-37-

അരുതു ചെറുതുമെന്നില പ്രിയം;ഞാ-

നൊരു പിഴ ചെയ്‌വതിനോർക്ക ശക്തയാകാ

സ്ഥിരചരിത, മദീയ ജീവിതത്തിൽ

പ്പരമഭിവാഞ്ഛയെനിക്കുനിന്നിലല്ലോ

-38-

തരുമനുമതിതാത, നിങ്ങുകാലം-

വരുമതിനെന്നിവൾനാഥ, കാത്തിരുന്നേൻ;

ഗുരുജനഭയ പഞ്ജരസ്ഥ കഷ്ടം

പരനഥ പൈങ്കിളിപോലെ ദത്തയായേൻ

-39-

അതുവരെയഭിമാനമാർന്നു ഹാ ഞാ-

നതുല, ഭവാനൊടുതുല്യ ശീലയെന്നായ്

അഥ കരുതിയമൂല്യരത്നമേ, യീ-

ശ്ലഥമതി നിൻ ദയനീയ ഭൃത്യയെന്നായ്

-40-

കരുതുവതിഹ ചെയ്യവയ്യ, ചെയ്യാൻ

വരുതി ലഭിച്ചതിൽ നിന്നിടാ വിചാരം;

പരമഹിതമറിഞ്ഞുകൂട; യായു,

സ്ഥിരതയുമില്ലതി നിന്ദ്യമീ നരത്വം.

-41-

പരവശയിവളപ്രഗൽഭയാം നാൾ

വിരസത ചേർത്തതിൽ വയ്ക്കൊലാ വിരോധം

വരിക, യനുഭവിക്ക, കയ്പുപോയി-

പ്പരിണതമാം ഫലമിപ്പൊഴോമനേ, നീ

-42-

ചിരതരമായി നാഥ, നിന്നിൽ വാണെൻ

കരളുമിയന്നു ഗുണോൽക്കരംസ്ഥിരാത്മൻ

കരുതുക, യതു മൂലമെന്നെയോർത്തീ-

ലൊരു നിമിഷാർദ്ധവുമന്യനുള്ളതായ് ഞാൻ

-43-

മതി ഭയമഥവാ, മദുത്സുകൻ നീ-

യതി വിമലാശയനന്യഥാ ധരിക്കാ;

ദ്യുതിയിലിരുളെഴില്ല, രാഗഭൂവാം

മൃതിയിൽ മലീമസശങ്കയങ്കുരിക്കാ

-44-

കുയിലിണയിലലിഞ്ഞു പാടിടുന്നു;

മയിലിത തൻ പിടയോടുമാടിടുന്നു

പ്രിയയെയനുനയിച്ചിടുന്നു സിംഹം

പ്രിയതമ, നീയണയാഞ്ഞു ഞാൻ വലഞ്ഞു

-45-

ശരി, നയനപഥത്തിൽ നിന്നിടുന്നു-

ണ്ടൊരു നിമിഷം പിരിയാതെയെൻ പ്രിയൻ നീ

പര, മതുനിഴൽ‌പോലെ യിന്ദ്രിയങ്ങൾ-

ക്കരതിദ ദർശനമായി, ഞാൻ വലഞ്ഞു

-46-

അവഭയമഴലേറി യോമനേ! പോ-

ന്നിവിടമണഞ്ഞിവൾ നിന്റെ മേനി കാണ്മാൻ

അവശത പെരുകുന്നു, നിന്നെ നീയി-

ന്നെവിടെ മറയ്പതു? നാഥ, ഞാൻ വലഞ്ഞു

-47-

പ്രണയ ശിഖിയിൽ വെന്തിടുന്നിതാത്മാ-

വണയുക, തെന്നലണഞ്ഞുചമ്പകത്തിൽ;

ഘൃണ തടവുക, യെന്റെയോമനേ, പോ-

ന്നണയുക, നിൻ പ്രിയ, ലീല ഞാൻ വലഞ്ഞു

-48-

കരുണ കരുണമീവിധം പുലമ്പി-

ക്കരുമനയാലവൾ മൂർച്ഛയാർന്നിരുന്നാൽ;

വിരതപവന വാപിപോലെ, വണ്ടിൻ-

വിരുതമടങ്ങിയ ഗുല്മമെന്നപോലെ

-49-

പ്രണയനിഭൃത ചിത്തമങ്ങനങ്ങാ-

തിണകളെ നോക്കി മൃഗങ്ങളൊക്കെ നിന്നു;

ഗണമൊടു പതഗങ്ങൾ പാതിപാടി

ക്ഷണമറിയാതെയിരുന്നു ശാഖിതോറും

-50-

ചടുലലതകളാടിടാതെ ചാഞ്ഞാ

വിടപികൾ മേലനുമൂ‍ർച്ഛയാർന്നു നിന്നു

അടവിയധിക മൗനമാർന്നു മേളം

ഝടിതി നിറുത്തിയ രംഗഭൂമിപോലെ.

-51-

നിയതചരമയാന, നപ്പൊഴോജഃ

ക്ഷയദയനീയനഹസ്കരൻ തലോടി

സ്വയമുപചിതരാഗമാം കരത്താൽ

പ്രിയമൊടു ഭൂമിയെ മന്ദമങ്ങുമിങ്ങും

-52-

ഹൃദയ ഹരണമാ വിലാപഗീതം

സദയത ചേർത്തിതു ചേതനത്തിനെല്ലാം

മദനനിവിടെയെത്തുകില്ലയോ? തൻ

ഗദവുമവസ്ഥയുമോർത്തിടാതെ തന്നെ.

-53-

ഉരഗനിരകൾ ധൂർത്തവംശരാഗം

തിരയു; -മലിഞ്ഞുവിഡംബഗാഥ കേട്ടും

സുരരണയു;-മലം ഫലാർഹമാണീ

സരള മനോഹരമായ സത്യഗാനം.

-54-

“അഴൽ മതി, വനമധ്യദീപികേ, നിൻ

നിഴലായി, നോക്കുക, പിന്നിലോമലേ നീ”

വഴിയെയിതി വിദഗ്ദ്ധ തോഴിയോതും

മൊഴിയവളംബരവാണിപോലെ കേട്ടു

-55-

ത്വരിത മുദിത ബോധയായ്ത്തിരിഞ്ഞ-

ങ്ങരികിലഹോ! സതി രൂപമൊന്നു കണ്ടാൾ

പരവശത പിണഞ്ഞാരംഗമോടും

വിരവിലതിന്നടി കൂപ്പിനാളെണീറ്റാൾ.

-56-

പറകിൽ വികൃത രൂപമാമതിൽത്താൻ

നിറയുമൊരമ്പൊടു ലീല കൈകൾ നീട്ടി

വിറയൊടുമിണ മുമ്പു വിസ്ഫുടാശം

ചിറകു വിതിർത്ത കപോതി പോലണഞ്ഞാൾ

-57-

അവനുമവശനെങ്കിലും സ്വബോധം

വ്യവഹിതമെങ്കിലുമാഞ്ഞു നോക്കിനിന്നാൾ

അവളെ യതി വിരൂപ, നസ്ഥിശേഷൻ;

ധ്രുവമിഹ മാംസനിബദ്ധമല്ല രാഗം

-58-

അവയവ മിതരേതരം തലോടാ-

നവനവളൊത്തു തുനിഞ്ഞു ലാക്കു തെറ്റി,

സ്വവദനമെതിരിട്ടു ദർപ്പണത്തിൻ

സവിധമണഞ്ഞൊരു കുട്ടി പോൽകുഴങ്ങി

-59-

ദയയൊടവൾ തലോടിയുമ്മ വെച്ചാൾ

ദയിതനെ രാഗമിരുന്ന ഹൃത്തടത്തിൽ;

നിയതമഴൽ പെടുന്ന നെറ്റിമേലും,

പ്രിയതമ, പൈതലെയമ്മയെന്നപോലെ

-60-

ഉടലവനിലണച്ചു ശുഷ്കമാകും

വിടപിയിൽ മോഹനവല്ലി പോലെ നിന്നാൾ;

തടവി വിവശമംഗ, ‘മോമനേ’, യെ-

ന്നിടറി വിളിച്ചവൾ കണ്ണുനീർ ചൊരിഞ്ഞാൾ

-61-

മദജനകമഭീഷ്ട രൂപവും തൽ-

കദന വിമർദ്ദന മംഗസംഗവും ഹാ!

സദയ മധുരവാക്കുമുള്ളിലാഴും

മദനനു മോഹമകന്നപോലെ തോന്നി

-62-

പ്രിയത കര കവിഞ്ഞു പാർത്തു വീണ്ടും

പ്രിയയുടെ മോഹന മോഹനം മുഖാബ്ജം

സ്വയ മലിവൊടുമൊന്നവൻ മുകർന്നാൻ

ഭയമുളവാ‍യതുപോലെ ഹാ! വെടിഞ്ഞാൻ

-63-

ക്ഷണമവൾ സുഖമീലിതാക്ഷിയാമ-

പ്രണയി മറഞ്ഞതറിഞ്ഞിടാതെ നിന്നാൾ;

അനുപദ മഥ നോക്കിനാൾ, ശപിച്ചാ-

ളനുകനെ വിട്ടൊരുധന്യ ബാഹുബന്ധം

-64-

“പ്രിയ ഖഗ, കരമായ കൂടു ഭാഗ്യ-

ക്ഷയമതിൽ വിട്ടു പറന്നു പോകിലാം നീ;

സ്വയ മഹഹ! ദുരന്തരാഗപാശം

പ്രിയവിടുകില്ലിവളെ”ന്നു പിന്തുടർന്നാൾ.

-65-

ഉടൽ വിളറി മുഷിഞ്ഞ വസ്ത്രലേശം

തടവുമവൻ മഹുദൂരലക്ഷ്യനായി

ഉടനെ വലിയ കാട്ടിൽ വന്മഴക്കാ-

റിടയിലിളം‌പാറ പോലെ ലീനനായി

-66-

തരള ഹൃദയ കഷ്ടമെത്ര ബാഢം

പരവശയാമതു കണ്ടൊരാ വരാംഗി?

തിരിയെ മദനനെന്തിനോടി?-യെന്താം

പരിണതി ഹാ! വിധി വാമ്യമെന്തു ചെയ്‌വൂ!

-67-

ഭൃശജവമവനെത്തുടർന്നു വീണ്ടും

ശശിയെയനുദ്രുതതാരപോലെ സാധ്വി;

അശരണയവളെത്തുടർന്നു താരാ-

വശഗതയാമുപതാരപോലെ തോഴി

-68-

അതിജവമോടണഞ്ഞു കണ്ടു ദൂരെ-

സ്സതി തടിനീതട ഗണ്ഡ ശൈലകൂടം;

ഗതിയിൽ മദനനേറിടുന്നതും ചെ

ന്നതിലൊരു ധൂസര മേഘരേഖപോലെ

-69-

ഉടനെയപരിഹാര്യമാമപായം

പെറ്റുമവനെന്നവൾ കണ്ടു കുണ്ഠയായി;

അടികളൊരു തരിമ്പു മുമ്പു നീങ്ങാ-

തുടൽ മരവിച്ചഥ കണ്ണുമന്ധമായി

-70-

സമയമതിലുയർന്ന ഘോരവാരി-

ഭ്രമമൊടകാലിക വൃദ്ധി രേവയാർന്നു

ഘുമഘുമരയഘോഷമേറ്റിയാരാൽ

യമപുരിതന്നിലടിച്ച ഭേരിപോലെ

-71-

രവി ജലധിയിലാശുമുങ്ങി, രേവാ-

സവിധവനങ്ങളിൽ നിന്നു രശ്മി നീങ്ങി;

പവനനുമഥവിട്ടു ചമ്പകത്തെ,

ഭുവനവുമപ്പൊഴുതപ്രസന്നമായി

-72-

അഥ മദനനകുന്നു ശൂന്യമായ് തൽ-

പഥമതുപക്ഷി വെടിഞ്ഞ ശാഖിപോലെ;

കഥയവസിതമെന്നു ബുദ്ധിയാലും

വ്യഥയെഴുമാസ്സതി കണ്ടു ശുദ്ധിയാലും

-73-

ഉടനെയഴൽ പൊറാഞ്ഞു വീണുരുണ്ടാൾ;

ഝടിതിയെണീറ്റു കൃതാർത്ഥപോൽ ഹസിച്ചാൾ,

ഒടുവിൽ മദനനെത്തി നിന്ന ദിക്കി-

ന്നുടനവൾ നിദ്രയിലെന്നപോൽ നടന്നാൾ

-74-

ജവമവിടെയണഞ്ഞു, ‘രേവ’ നീട്ടും-

ധവള തരംഗ കരങ്ങളിൽ സതോഷം

അവളുടനെ കുതിച്ചു കൊള്ളിമീൻ പോ-

ലവനതയാവതു ഹന്ത! തോഴി കണ്ടാൾ

-75-

മനമുഴറിനടുങ്ങിയാശു വീണാൾ

പുനരിവളേറ്റു വിഷണ്ണയായി നിന്നാൾ

അപഹൃത ധനനായ ലുബ്ധനെപ്പോ-

ലപഗതദീപനരണ്യപാന്ഥനെപ്പോൽ

-76-

“അയിസഖി,യയി സോദരീ,യഹോ നിൻ

ക്രിയയതി നിഷ്ഠുര”മെന്നെ നീ വെടിഞ്ഞു;

പ്രിയനെയനുഗമിച്ചു ധന്യയായ് നീ;

സ്വയമഥവാ-വിധിയിന്നു തൃപ്തനായി

-77-

എവിടമിവിടെ,മെങ്ങു വാസഭൂ,വേ-

തിവരുടെ കാംക്ഷിത, മെന്തു സംഭവിച്ചു?

അവിദിത പരിണാമമൊക്കെയോർക്കിൽ

ശിവ ശിവ! സർവ്വമനാഥമീ ജഗത്തിൽ!

-78-

അനിശമവനി ഗർഭമാർന്നുദിപ്പൂ

പുനരനിശം വ്യഥയാർന്നുപോയ് ലയിപ്പൂ

അനുഗതരയമാർന്നു നില്പുരേവേ,

മനുജനുമോർക്കുകിൽ നീയുമൊന്നുപോലെ

-79-

വിദിതമിതഥവാ ചലാചലത്വം

കദമിയന്നയി, കേഴൊലായിവണ്ണം,

നദി,-സപദി വഹിച്ചിടുന്നു നീയാ

ഹൃദയയുഗം സ്ഥിരസൗഹൃദം ഹ്രദത്തിൽ

-80-

ശരി, നിജചരിതത്താലീ ജഗൽ സ്വപ്നഭീതൻ

നരനു മുഥുനമേ, ഹാ നൽകിയാശംസ നിങ്ങൾ;

തിരിയെയെവിടെ നാം കാണുന്ന, തെൻ ധീയെയും ഹാ;

ധരയെയുമിത! തുല്യം മൂടി ഗാഢാന്ധകാരം

-81-

ആസക്താശയ കേണു മാധവി കിട-

ന്നേവം നിരാലംബയായ്

ഭൂ സംശ്ലേഷമിയന്നുറങ്ങി ശിശുപോൽ;

ജ്രംഭിച്ചു മുന്നിൽ തദാ

ഹാ, സിക്താംഗ,രതീവ സുന്ദരർ, യുവ-

സ്ത്രീ പുംസ ചിഹ്നം പരം

ഭാസിക്കും, പരിവേഷമാർന്ന വദന-

ശ്രീ പൂണ്ട രണ്ടാളുകൾ

-82-

“ആരും തോഴിയുലകിൽ മറയു-

ന്നില്ല; മാംസം വെടിഞ്ഞാൽ-

ത്തീരുന്നില്ലീ പ്രണയ ജടിലം

ദേഹിതൻ ദേഹബന്ധം;

പോരും ഖേദം; പ്രിയസഖി, ചിരം

വാഴ്ക മാഴ്കാതെ; വീണ്ടും

ചേരും നാം കേൾ;-വിരത ഗതിയാ-

യില്ല സംസാര ചക്രം”

-83-

ആ രാജമാനരിതു ചൊല്ലി; യുണർന്നു തൃഷ്ണ

തീരാതെ തോഴി;യവരങ്ങുടനേ മറഞ്ഞു;

പാരാകെ വീണ്ടുമവൾ കണ്ടു; വിളങ്ങിയേതു-

മോരാത്തപോലെ യുദയോപരി കർമ്മസാക്ഷി

-84-

അഥ സകലം നിനയ്ക്കുകിലു-

മടൽ‌വഹി, ച്ചട വീ-

പഥമവൾ വിട്ടു പോയി; -ജവ-

മാരുജ നീങ്ങുവതോ?

കഥയനുയാതരോടവൾ പറഞ്ഞു

കരഞ്ഞു പരം;

വ്യഥയൊടഹോ! മടങ്ങിയവർ,

തങ്ങിയൊരേടമവൾ

-85-

ശേഷം നാൾ സ്വയമാ സഖീ രമണനെ-

ത്തേടുന്നൊരന്നാർന്ന തൻ-

വേഷം സാർത്ഥകമാകുമാറുടനെ താൻ

കൈക്കൊണ്ടു ചീരാംബരം

ദോഷ സ്പർശമെഴാത്തതാം വ്രതമെടു-

ത്തന്യാർത്ഥമായ്, ജ്ജീവിതം

തോഷം പൂണ്ടു നയിച്ചു;ലൗകികസുഖം

തുച്ഛം കൊതിച്ചീലവൾ.

-ശുഭം-