ചിന്താവിഷ്ടയായ സീത

അവനീശ്വരിയോർത്തതില്ല, പോ-

ന്നവിടെത്താൻ തനിയേയിരിപ്പതും.

-4-

പുളകങ്ങൾ കയത്തിലാമ്പലാൽ

തെളിയിക്കും തമസാസമീരനിൽ

ഇളകും വനരാജി, വെണ്ണിലാ-

വൊളിയാൽ വെള്ളിയിൽ വാർത്തപോലെയായ്.

-5-

വനമുല്ലയിൽനിന്നു വായുവിൻ -

ഗതിയിൽ പാറിവരുന്ന പൂക്കൾപോൽ

ഘനവേണി വഹിച്ചു കൂന്തലിൽ

പതിയും തൈജസകീടപംക്തിയെ

-6-

പരിശോഭകലർന്നിതപ്പൊഴാ-

പ്പുരിവാർകുന്തളരാജി രാത്രിയിൽ

തരുവാടിയിലൂടെ കണ്ടിടു-

ന്നൊരു താരാപഥഭാഗമെന്നപോൽ.

-7-

ഉടൽമൂടിയിരുന്നു ദേവി, ത-

ന്നുടയാടത്തളിരൊന്നുകൊണ്ടു താൻ

വിടപങ്ങളൊടൊത്ത കൈകൾതൻ

തുടമേൽ‌വെച്ചുമിരുന്നു സുന്ദരി.

-8-

ഒരു നോട്ടവുമെന്നി നിന്നിതേ

വിരിയാതല്പമടഞ്ഞ കണ്ണുകൾ,

പരുഷാളകപംക്തി കാറ്റിലാ-

ഞ്ഞുരസുമ്പോഴുമിളക്കമെന്നിയേ.

-9-

അലസാംഗി നിവർന്നിരുന്നു, മെ-

യ്യലയാതാനതമേനിയെങ്കിലും;

അയവാർന്നിടയിൽ ശ്വസിച്ചു ഹാ!

നിയമംവിട്ടൊരു തെന്നൽമാതിരി.

-10-

നിലയെന്നിയെ ദേവിയാൾക്കക-

ത്തലതല്ലുന്നൊരു ചിന്തയാം കടൽ

പലഭാവമണച്ചു മെല്ലെ നിർ-

മ്മലമാം ചാരുകവിൾത്തടങ്ങളിൽ.

-11-

ഉഴലും മനതാരടുക്കുവാൻ

വഴികാണാതെ വിചാരഭാഷയിൽ

അഴലാർന്നരുൾചെയ്തിതന്തരാ

മൊഴിയോരോന്നു മഹാമനസ്വിനി.

-12-

“ഒരു നിശ്ചയമില്ലയൊന്നിനും

വരുമോരോ ദശ വന്നപോലെ പോം

വിരയുന്നു മനുഷ്യനേതിനോ;

തിരിയാ ലോകരഹസ്യമാർക്കുമേ

-13-

തിരിയും രസബിന്ദുപോലെയും

പൊരിയും നെന്മണിയെന്നപോലെയും,

ഇരിയാതെ മനം ചലിപ്പു ഹാ!

ഗുരുവായും ലഘുവായുമാർത്തിയാൽ ,

-14-

ഭുവനത്തിനു മോടികൂട്ടുമ-

സ്സുഖകാലങ്ങളുമോർപ്പതുണ്ടു ഞാൻ

അവ ദുർവിധിതന്റെ ധൂർത്തെഴും

മുഖഹാസങ്ങൾ കണക്കെ മാഞ്ഞതും.

-15-

അഴലേകിയ വേനൽ പോമുടൻ

മഴയാം ഭൂമിയിലാണ്ടുതോറുമേ

പൊഴിയും തരുപത്രമാകവേ,

വഴിയേ പല്ലവമാർന്നു പൂത്തിടും

-16-

അഴലിന്നു മൃഗാദി ജന്തുവിൽ

പഴുതേറീടിലു, മെത്തിയാൽ ദ്രുതം

കഴിയാമതു-മാനഹേതുവാ-

ലൊഴിയാത്താ‍ർത്തി മനുഷ്യനേ വരൂ.

-17-

പുഴുപോലെ തുടിക്കയല്ലി, ഹാ!

പഴുതേയിപ്പൊഴുമെന്നിടത്തുതോൾ;

നിഴലിൻ‌വഴി പൈതൽ‌പോലെ പോ-

യുഴലാ ഭോഗമിരന്നു ഞാനിനി.

-18-

മുനിചെയ്ത മനോജ്ഞകാവ്യമ-

മ്മനുവംശാധിപനിന്നു കേട്ടുടൻ

അനുതാപമിയന്നിരിക്കണം,

തനയന്മാരെയറിഞ്ഞിരിക്കണം.

-19-

സ്വയമേ പതിരാഗജങ്ങളാം

പ്രിയഭാവങ്ങൾ തുലഞ്ഞിടായ്കിലും,

അവ ചിന്തയിലൂന്നിടാതെയായ്

ശ്രവണത്തിൽ പ്രതിശബ്ദമെന്നപോൽ.

-20-

ക്ഷണമാത്രവിയോഗമുൾത്തടം

വ്രണമാ‍ക്കുംപടി വാച്ചതെങ്കിലും

പ്രണയം തലപൊക്കിടാതെയി-

ന്നണലിപ്പാമ്പുകണക്കെ നിദ്രയായ്.

-21-

സ്വയമിന്ദ്രിയമോദഹേതുവാം

ചില ഭാവങ്ങളൊഴിഞ്ഞുപോകയാൽ,

ദയ തോന്നിടുമാറു മാനസം

നിലയായ് പ്രാക്കൾ വെടിഞ്ഞ കൂടു പോൽ.

-22-

ഉദയാസ്തമയങ്ങളെന്നിയെൻ-

ഹൃദയാകാശമതിങ്കലെപ്പൊഴും

കതിർവീശി വിളങ്ങിനിന്ന വെൺ-

മതിതാനും സ്മൃതിദർപ്പണത്തിലായ്.

-23-

പഴകീ വ്രതചര്യ,ശാന്തമായ്-

ക്കഴിവൂ കാലമിതാത്മവിദ്യയാൽ

അഴൽ‌പോയ്-അപമാനശല്യമേ-

യൊഴിയാതുള്ളു വിവേകശക്തിയാൽ.

-24-

സ്വയമന്നുടൽ വിട്ടിടാതെ ഞാൻ

ദയയാൽ ഗർഭഭരം ചുമക്കയാൽ

പ്രിയചേഷ്ടകളാലെനിക്കു നിഷ്‌-

ക്രിയയായ് കൗതുകമേകിയുണ്ണിമാർ.

-25-

കരളിന്നിരുൾ നീക്കുമുള്ളലി-

ച്ചൊരു മന്ദസ്മിതരശ്മികൊണ്ടവർ

നരജീവിതമായ വേദന-

യ്ക്കൊരുമട്ടർഭകരൗഷധങ്ങൾ താൻ.

-26-

സ്ഫുടതാരകൾ കൂരിരുട്ടിലു-

ണ്ടിടയിൽ ദ്വീപുകളുണ്ടു സിന്ധുവിൽ

ഇടർ തീർപ്പതിനേകഹേതു വ-

ന്നിടയാമേതു മഹാവിപത്തിലും.

-27-

പരമിന്നതുപാർക്കിലില്ല താൻ

സ്ഥിരവൈരം നിയതിക്കു ജന്തുവിൽ

ഒരു കൈ പ്രഹരിക്കവേ പിടി-

ച്ചൊരു കൈകൊണ്ടു തലോടുമേയിവൾ.

-28-

ഒഴിയാതെയതല്ലി ജീവി പോം

വഴിയെല്ലാം വിഷമങ്ങളാവതും

അഴലും സുഖവും സ്ഫുരിപ്പതും

നിഴലും ദീപവുമെന്നപോലവേ

-29-

അതുമല്ല സുഖാസുഖങ്ങളായ്-

സ്ഥിതിമാറീടുവതൊക്കെയേകമാം

അതുതാനിളകാത്തതാം മഹാ-

മതിമത്തുക്കളിവറ്റ രണ്ടിലും.

-30-

വിനയാർന്ന സുഖം കൊതിക്കയി-

ല്ലിനിമേൽ ഞാനസുഖം വരിക്കുവാൻ;

മനമല്ലൽകൊതിച്ചു ചെല്ലുകിൽ

തനിയേ കൈവിടുമീർഷ്യ ദുർവ്വിധി.

-31-

ഒരുവേള പഴക്കമേറിയാ-

ലിരുളും മെല്ലെ വെളിച്ചമായ് വരാം

ശരിയായ് മധുരിച്ചിടാം സ്വയം

പരിശീലിപ്പൊരു കയ്പുതാനുമേ.

-32-

പിരിയാത്ത ശുഭാശുഭങ്ങളാർ-

ന്നൊരു വിശ്രാന്തിയെഴാതെ ജീവിതം

തിരിയാം ഭുവനത്തിൽ നിത്യമി-

ങ്ങിരുപക്ഷംപെടുമിന്ദുവെന്നപോൽ

-33-

നിലയറ്റ സുഖാസുഖങ്ങളാ-

മലയിൽ താണുമുയർന്നുമാർത്തനായ്

പലനാൾ കഴിയുമ്പൊൾ മോഹമാം

ജലധിക്കക്കരെ ജീവിയേറിടാം.

-34-

അഥവാ സുഖദുർഗ്ഗമേറ്റുവാൻ

സ്ഥിരമായ് നിന്നൊരു കൈ ശരീരിയെ

വ്യഥയാം വഴിയൂടെയമ്പിനാൽ

വിരവോടുന്തിവിടുന്നു തന്നെയാം.

-35-

മനമിങ്ങു ഗുണംവരുമ്പൊഴും

വിനയെന്നോർത്തു വൃഥാ ഭയപ്പെടും

കനിവാർന്നു പിടിച്ചിണക്കുവാൻ

തുനിയുമ്പോൾ പിടയുന്ന പക്ഷിപോൽ.

-36-

സ്ഫുടമാക്കിയിതെന്നെ മന്നവൻ

വെടിവാൻ നൽകിയൊരാജ്ഞ ലക്ഷ്മണൻ

ഉടനേയിരുളാണ്ടു ലോകമ-

ങ്ങിടിവാളേറ്റ കണക്കു വീണു ഞാൻ.

-37-

മൃതിവേണ്ടുകിലും സ്വഹത്യയാൽ

പതിയാതായ് മതി ഗർഭചിന്തയാൽ

അതി വിഹ്വലയായി, വീണ്ടുമീ-

ഹതി മുമ്പാർന്ന തഴമ്പിലേറ്റ ഞാൻ

-38-

ഗതിമുട്ടിയുഴന്നു കാഞ്ഞൊരെൻ -

മതിയുന്മാദവുമാർന്നതില്ല ഞാൻ

അതിനാലഴലിന്റെ കെട്ടഴി-

ഞ്ഞതിഭാരം കുറവാൻ കൊതിക്കിലും

-39-

ഒരുവേളയിരട്ടിയാർത്തിതാൻ

തരുമാ വ്യാധി വരാഞ്ഞതാം ഗുണം

കരണക്ഷതിയാർന്നു വാഴ്‌കിലും

മരണം നല്ലു മനുഷ്യനോർക്കുകിൽ.

-40-

നിനയാ ഗുണപുഷ്പവാടി ഞാ-

നിനിയക്കാട്ടുകുരങ്ങിനേകുവാൻ

വനവായുവിൽ വിണ്ട വേണുപോൽ

തനിയേ നിന്നു പുലമ്പുവാനുമേ.

-41-

അഥവാ ക്ഷമപോലെ നന്മചെയ്-

തരുളാൻ നോറ്റൊരു നല്ല ബന്ധുവും

വ്യഥപോലറിവോതിടുന്ന സൽ-

ഗുരുവും, മർത്ത്യനു വേറെയില്ലതാൻ

-42-

മൃതിതേടിയഘത്തിൽ മാനസം

ചരിയാതായതു ഭാഗ്യമായിതേ

അതിനാൽ ശുഭയായ് കുലത്തിനി-

പ്പരിപാകം ഫലമായെനിക്കുമേ.

-43-

അരുതോർപ്പതിനിന്നു കാർനിറ-

ഞ്ഞിരുളാമെൻ ഹൃദയാങ്കണങ്ങളിൽ

ഉരുചിന്തകൾ പൊങ്ങിടുന്നു ചൂഴ്-

ന്നൊരുമിച്ചീയൽ കണക്കെ മേൽക്കുമേൽ.

-44-

സ്മൃതിധാര,യുപേക്ഷയാം തമോ-

വൃതിനീങ്ങിച്ചിലനാൾ സ്ഫുരിക്കയാം

ഋതുവിൽ സ്വയമുല്ലസിച്ചുടൻ

പുതുപുഷ്പം കലരുന്ന വല്ലിപോൽ.

-45-

പുരികം പുഴുപോൽ പിടഞ്ഞകം

ഞെരിയും തൻ‌തല താങ്ങി കൈകളാൽ

പിരിവാനരുതാഞ്ഞു കണ്ണുനീർ-

ചൊരിയും ലക്ഷ്മണനെ സ്മരിപ്പു ഞാൻ

-46-

അതിധീരനമേയശക്തിയ-

മ്മതിമാനഗ്രജഭക്തനാവിധം

കദനം കലരുന്ന കണ്ടൊരെൻ

ഹൃദയം വിട്ടഴൽ പാതി പോയിതേ.

-47-

വനപത്തനഭേദചിന്തവി-

ട്ടനഘൻ ഞങ്ങളൊടൊത്തു വാണു നീ

വിനയാർദ്രമെനിക്കു കേവലം

നിനയായ്‌വാൻ പണി തമ്പി! നിന്മുഖം.

-48-

ഗിരികാനനഭംഗി ഞങ്ങൾ ക-

ണ്ടരിയോരുത്സവമായ് കഴിച്ചുനാൾ

അരിഭീഷണ! നീ വഹിച്ചൊര-

പ്പരിചര്യാവ്രതനിഷ്ഠയൊന്നിനാൽ.

-49-

കടുവാക്കുകൾ കേട്ടു കാനനം

നടുവേയെന്നെ വെടിഞ്ഞു മുമ്പു നീ

വെടിവാൻ തരമായ് മറിച്ചുമേ;

കുടിലം കർമ്മവിപാകമോർക്കുകിൽ.

-50-

കനിവാർന്നനുജാ! പൊറുക്ക ഞാൻ

നിനയാതോതിയ കൊള്ളിവാക്കുകൾ

അനിയന്ത്രിതമായ് ചിലപ്പൊഴീ

മനമോടാത്ത കുമാർഗ്ഗമില്ലെടോ.

-51-

വിരഹാർത്തിയിൽ വാടിയേകനായ്

കരകാണാത്ത മഹാവനങ്ങളിൽ

തിരിയും രഘുനാഥനെത്തുണ-

ച്ചരിയോരന്വയമുദ്ധരിച്ചു നീ.

-52-

പരദുർജ്ജയനിന്ദ്രജിത്തുമായ്-

പൊരുതും നിൻ‌കഥ കേട്ടു വെമ്പലാൽ

കരൾ നിന്നിലിയന്ന കൂറുതൻ

പെരുതാമാഴമറിഞ്ഞിതന്നിവൾ.

-53-

മുനികാട്ടിടുമെൻ കിടാങ്ങളെ-

ക്കനിവാൽ നീ സ്വയമാഞ്ഞു പുൽകിടാം

അനസൂയ വിശുദ്ധമിന്നു നിൻ-

മനമാനന്ദസരിത്തിൽ നീന്തിടാം.

-54-

വിടുകെൻ കഥ; വത്സ വാഴ്ക നീ

നെടുനാളഗ്രകജനേകബന്ധുവായ്

ഇടരെന്നിയെയഗ്ഗുണോൽക്കരം

തടവും ബന്ധുജനങ്ങളോടുമേ.

-55-

അറിവറ്റു മുറയ്ക്കെഴാതെയും

മറയായ് മൂടിയുമിന്ദ്രിയങ്ങളെ

മുറിയും കരളിൽ കുഴമ്പു പോ-

ലുറയും ശീതളമൂർച്ഛയോർപ്പു ഞാൻ.

-56-

മൃതിതൻ മകളെന്നു തോന്നുമാ-

സ്ഥിതിയിൽ ദേഹികൾ പേടി തേടിലും

മതികാഞ്ഞു ഞെരുങ്ങുവോർക്കതി-

ങ്ങതി മാത്രം സുഖമേകിടുന്നു താൻ.

-57-

പ്രിയനിൽ പക തോന്നിടാതെയും

ഭയവും നാണവുമോർമ്മിയാതെയും

സ്വയമങ്ങനെയത്തമസ്സുതൻ-

കയമാർന്നെൻ മതി താണു നിന്നിതേ.

-58-

മലർമെത്തയിൽ മേനി നോവുമെ-

ന്നലസാംഗം ഘനഗർഭദുർവ്വഹം

അലയാതെ ശയിച്ചു കണ്ടകാ-

കുലമായ് കീടമിയന്ന ഭൂവതിൽ.

-59-

പെരുമാരിയിൽ മുങ്ങി മാഴ്കിടു-

ന്നൊരു ഭൂമിക്കു ശരത്തുപോലവേ

പരമെന്നരികത്തിലെത്തിയ-

പ്പരവിദ്യാനിധി നിന്നതോർപ്പു ഞാൻ.

-60-

“നികടത്തിൽ മദീയമാശ്രമം

മകളേ പോരികതോർക്ക നിൻ‌ഗൃഹം.”

അകളങ്കമിവണ്ണമോതിയെ-

ന്നകമൊട്ടാറ്റി പിതൃപ്രിയൻ മുനി.

-61-

മതിമേൽ മൃഗതൃഷ്ണപോൽ ജഗൽ-

സ്ഥിതിയെന്നും, സ്ഥിരമായ ശാന്തിയേ

ഗതിയെന്നുമലിഞ്ഞു ബുദ്ധിയിൽ-

പതിയും മട്ടരുൾചെയ്തു മാമുനി.

-62-

എരിയുന്ന മഹാവനങ്ങൾത-

ന്നരികിൽ ശീതളനീർത്തടാകമോ?

തിരതല്ലിയെഴുന്ന സിന്ധുവിൻ-

കരയോ? ശാന്തികരം തപോവനം.

-63-

സ്വകപോലവെളിച്ചമീർഷ്യയാം

പുകമൂടാത്ത മുനീന്ദ്രയോഷമാർ

ഇടരെന്നി ലസിക്ക!സൗമ്യമാ-

മുടജത്തിന്റെ കെടാവിളക്കുകൾ.

-64-

തരുപക്ഷിമൃഗങ്ങളോടുമി-

ന്നരരോടും സുരരോടുമെന്നുമേ

ഒരു മട്ടിവരുള്ളിലേന്തുമ-

സ്സരളസ്നേഹരസം നിനപ്പു ഞാൻ

-65-

അനലാർക്കവിധുക്കളാ വിധം

വനശൈലാദികൾ വേദമെന്നതിൽ

മനതാരലയാതവർക്കെഴും

ഘനമാമാസ്തികബുദ്ധിയോർപ്പു ഞാൻ

-66-

മഹിയിൽ ശ്രുതിപോലെ മാന്യമാർ,

പ്രയതാത്മാക്കളൃഷിപ്രസൂതിമാർ,

വിഹിതാവിഹിതങ്ങൾ കാട്ടുവോർ

സ്വയമാചാരനിദർശനങ്ങളാൽ.

-67-

ഇതിഹാസപുരാണസൽക്കഥാ-

സ്രുതിയാൽ ജീവിതഭൂ നനച്ചിവർ

ചിതമായരുളുന്നു ചേതനാ-

ലതയിൽ പുഷ്പഫലങ്ങളാർക്കുമേ.

-68-

വ്രതിയാം കണവന്റെ സേവ നിർ

വൃതിയായ്ക്കാണ്മൊരു ശുദ്ധരാഗമാർ

പതിദേവതമാർ ജയിക്ക,യുൾ-

ക്കൊതിയോരാത്തവർ ഭോഗമായയിൽ.

-69-

സ്മൃതി വിസ്മൃതമാകിലും സ്വയം

ശ്രുതി കാലാബ്ധിയിലാണ്ടു പോകിലും

അതിപാവനശീലമോലുമി-

സ്സതിമാർ വാണീടുമൂഴി ധന്യമാം.

-70-

കനിവിന്നുറവായ് വിളങ്ങുമീ-

വനിതാമൌലികളോടു വേഴ്ചയാൽ

അനിവാര്യ വിരക്തി രൂക്ഷരാം

മുനിമാരാർദ്രതയാർന്നിടുന്നതാം.

-71-

ഗുണചിന്തകളാൽ ജഗത്രയം

തൃണമാക്കും മതിമാൻ മഹാകവി

ഇണചേർന്നു മരിച്ച കൊറ്റിയിൽ

ഘൃണ തേടാനിതുതാൻ നിമിത്തമാം

-72-

ഇടപെട്ടിവരൊത്തുമേവുവാ-

നിടയാക്കീടിന ദുർവിധിക്കഹോ!

പടുശല്യഭിഷക്കിനെന്ന പോ-

ലൊടുവിൽത്താനൃണബദ്ധയായി ഞാൻ

-73-

പരിതൃപ്തിയെഴാത്ത രാഗമാ-

മെരിതീക്കിന്ധനമായി നാരിമാർ

പുരിയിൽ സ്വയമാത്മജീവിതം

കരിയും ചാമ്പലുമാക്കിടുന്നിതേ.

-74-

പരപുച്ഛവുമഭ്യസൂയയും

ദുരയും ദുർവ്യതിയാനസക്തിയും

കരളിൽ കുടിവെച്ചു ഹാ! പര-

മ്പരയായ് പൌരികൾ കെട്ടുപോയിതേ.

-75-

നിജദോഷനിദർശനാന്ധമാർ

സുജനാചാരമവിശ്വസിക്കുവോർ

രുജതേടി മരിപ്പു കല്മഷ-

വ്രജമാം കാമിലബാധയാലിവർ

-76-

ചെളിമൂടിയ രത്നമെന്നപോ-

ലൊളിപോയ് ചിത്തഗുഹാന്തകീടമായ്

വെളിവറ്റൊരഴുക്കുകുണ്ടിൽ വീ-

ണളിവൂ ദുർജ്ജനപാപചേതന.

-77-

വിഷയസ്പൃഹയായ നാഗമുൾ-

ത്തൃഷപൂണ്ടഗ്ഗുഹതൻ മുഖം വഴി

വിഷവഹ്നി വമിക്കവേ പരം

വിഷമിക്കുന്നു സമീപവർത്തികൾ.

-78-

വിലയാർന്ന വിശിഷ്ടവസ്ത്രവും

വിലസും പൊന്മണിഭൂഷണങ്ങളും

ഖലരാം വനകൂപപങ്‌ക്തിമേൽ

കലരും പുഷ്പലതാവിതാനമാം.

-79-

വിധുകാന്തിയെ വെന്ന ഹാസവും

മധുതോൽക്കും മധുരാക്ഷരങ്ങളും

അതിഭീഷണപൌരഹൃത്തിലെ-

ച്ചതിരക്ഷോവരചാരരെന്നുമേ.

-80-

കൊടി തേർ പട കോട്ട കൊത്തളം

കൊടിയോരായുധമെന്നുമെന്നിയേ

നൊടിയിൽ ഖലജിഹ്വ കൊള്ളിപോ-

ലടിയേ വൈരിവനം ദഹിക്കുമേ.

-81-

നൃപഗാഢവിചിന്തനം കഴി-

ഞ്ഞപരോക്ഷീകൃതമാ‍യ കൃത്യവും

അപഥം വഴി സത്വരം കട-

ന്നുപജാപം തലകീഴ്മറിക്കുമേ.

-82-

സുപരീക്ഷിതമായ രാഗവും

കൃപയും കൂടി മറന്നു കേവലം

കൃപണോക്തികൾ കേട്ടു ബുദ്ധികെ-

ട്ടപകൃത്യത്തിനു ചാടുമേ നൃപർ.

-83-

മുടിയിൽ കൊതിചേർത്തു പുത്രനെ-

ജ്ജടിയാക്കും ചിലർ; തൽകുമാരരോ

മടിവിട്ടു മഹാവനത്തിലും

വെടിയും ദോഹദമാർന്ന പത്നിയെ.

-84-

അഹഹ! സ്മൃതിവായു ഹൃത്തിലെ-

ദ്ദഹനജ്വാല വളർത്തി വീണ്ടുമേ

സഹസാ പുടപാകരീതിയായ്

നിഹനിപ്പൂ ഹതമെന്റെ ജീവിതം.

-85-

ശ്രുതികേട്ട മഹീശർ തന്നെയീ

വ്യതിയാനം സ്വയമേ തുടങ്ങുകിൽ

ക്ഷതി ധർമ്മഗതിക്കു പറ്റിതാൻ

ക്ഷിതി ശിഷ്ടർക്കനിവാസ്യമായി താൻ.

-86-

തെളിയിച്ചു വിരക്തിയെന്നില-

ന്നൊളിവായ് ലങ്കയിൽവച്ചു,പിന്നെയും

ചെളിയിൽ പദമൂന്നിയെന്തിനോ

വെളിവായിക്കഴുകുന്നു രാഘവൻ?

-87-

പെരുകും പ്രണയാനുബന്ധമാ-

മൊരുപാശം വശമാക്കിയീശ്വരാ!

കുരുതിക്കുഴിയുന്നു നാരിയെ-

പ്പുരുഷന്മാരുടെ ധീരമാനിത!

-88-

ഇതരേതരസക്തരാം ഗൃഹ-

വ്രതബന്ധുക്കളെ ജീവനോടുമേ

സതതം പിടിപെട്ടെരിക്കുമ-

ച്ചതിയാം ശങ്ക മനുഷ്യനുള്ളതാം.

-89-

അതിപാവനമാം വിവാഹമേ!

ശ്രുതിമന്ദാരമനോജ്ഞപുഷ്പമായ്

ക്ഷിതിയിൽ സുഖമേകി നിന്ന നിൻ

ഗതികാൺകെത്രയധഃപതിച്ചു നീ!

-90-

ഗുണമാണു വിധിക്കു ലാക്കതിൽ

പിണയാം പൂരുഷദോഷമീവിധം

ക്ഷണമോ വിപരീതവൃത്തിയാൽ

തുണയെന്യേ ശ്രുതിയപ്രമാണമാം.

-91-

നെടുനാൾ വിപിനത്തിൽ വാഴുവാ-

നിടയായ് ഞങ്ങളതെന്റെ കുറ്റമോ?

പടുരാക്ഷസചക്രവർത്തിയെ-

ന്നുടൽമോഹിച്ചതു ഞാൻ പിഴച്ചതോ?

-92-

ശരി, ഭൂപതി സമ്മതിക്കണം

ചരിതവ്യത്തിൽ നിജപ്രജാമതം;

പിരിയാം പലകക്ഷിയായ് ജനം

പരിശോധിച്ചറിയേണ്ടയോ നൃപൻ?

-93-

തനതക്ഷികളോടു തന്നെയും

ഘനമേറും ഖലജിഹ്വമല്ലിടാം

ജനവാദമപാർത്ഥമെന്നതി-

ന്നനഘാചാരയെനിക്കു സാക്ഷി ഞാൻ.

-94-

കരതാരിലണഞ്ഞ ലക്ഷ്മിയെ

ത്വരയിൽ തട്ടിയെറിഞ്ഞു നിഷ്കൃപം

ഭരതന്റെ സവിത്രിയപ്പൊഴും

നരനാഥൻ ജനചിത്തമോർത്തിതോ?

-95-

അതു സത്യപരായണത്വമാ-

മിതുധർമ്മവ്യസനിത്വമെന്നുമാം;

പൊതുവിൽ ഗുണമാക്കിടാം ജനം

ചതുരന്മാരുടെ ചാപലങ്ങളും.

-96-

ജനമെന്നെ വരിച്ചു മുമ്പുതാ-

നനുമോദത്തൊടു സാർവ്വഭൗമിയായ്

പുനരെങ്ങനെ നിന്ദ്യയായി ഞാൻ

മനുവംശാങ്കുരഗർഭമാർന്ന നാൾ?

-97-

നയമായ് ചിരവന്ധ്യയെന്നു താൻ

പ്രിയമെന്നില്പെടുമഭ്യസൂയകൾ

സ്വയമേയപവാദശസ്ത്രമാർ-

ന്നുയരാമെന്നതു വന്നുകൂടയോ?

-98-

ഭരതൻ വനമെത്തിയപ്പൊഴും

പരശങ്കാവിലമായ മാനസം

നരകല്മഷ ചിന്ത തീണ്ടുവാൻ

തരമെന്യേ ധവളീഭവിച്ചിതോ?

-99-

പതിയാം പരദേവതയ്ക്കഹോ

മതിയർപ്പിച്ചൊരു ഭക്തയല്ലി ഞാൻ

ചതിയോർക്കിലുമെന്നൊടോതിയാൽ

ക്ഷതിയെന്തങ്ങനെ ചെയ്തുവോ നൃപൻ?

-100-

ഇടനെഞ്ചിളകിസ്സതിക്കിതി-

ന്നിടയിൽ കണ്ണുകൾ പെയ്തു നീർക്കണം,

പുടഭേദകമായ തെന്നലേ-

റ്റിടറും ഗുല്മദലങ്ങളെന്നപോൽ.

-101-

തരളാക്ഷി തുടർന്നു ചിന്തയെ-

ത്തരസാ ധാരമുറിഞ്ഞിടാതെ താൻ

ഉരപേറുമൊഴുക്കു നിൽക്കുമോ

തിരയാൽ വായു ചമച്ച സേതുവിൽ?

-102-

ഗിരിഗഹ്വരമുഗ്രമാം വനം

ഹരിശാർദ്ദൂലഗണങ്ങൾ പാമ്പുകൾ

പരിഭീകരസിന്ധുരാക്ഷസ-

പ്പരിഷയ്ക്കുള്ള നികേതമാദിയായ്,

-103-

നരലോകമിതിൽ പെടാവതാം

നരകം സർവ്വമടുത്തറിഞ്ഞ ഞാൻ

പരമാർത്ഥമതോരിലഞ്ചുവാൻ

തരമില്ലെന്തിനൊളിച്ചു മന്നവൻ?

-104-

പതിചിത്തവിരുദ്ധവൃത്തിയാം

മതിയുണ്ടോ കലരുന്നു ജാനകി?

കുതികൊണ്ടിടുമോ മഹോദധി-

ക്കെതിരായ് ജാഹ്നവിതന്നൊഴുക്കുകൾ?

-105-

അപകീർത്തിഭയാന്ധനീവിധം

സ്വപരിക്ഷാളനതല്പരൻ നൃപൻ

കൃപണോചിതവൃത്തിമൂലമെ-

ന്നപവാദം ദൃഢമാക്കിയില്ലയോ?

-106-

അപരാധിയെ ദണ്ഡിയാതെയാം

കൃപയാൽ സംശയമാർന്ന ധാർമ്മികൻ

അപകല്മഷ ശിക്ഷയേറ്റു ഞാൻ:

നൃപനിപ്പാപമൊഴിപ്പതെങ്ങനെ?

-107-

അതിവത്സല ഞാനുരച്ചിതെൻ

കൊതി വിശ്വാസമൊടന്നു ഗർഭിണി

അതിലേ പദമൂന്നിയല്ലിയി-

ച്ചതിചെയ്തൂ നൃപ,നോർക്കവയ്യ താൻ.

-108-

ജനകാജ്ഞ വഹിച്ചുചെയ്ത തൻ-

വനയാത്രയ്ക്കു തുണയ്ക്കുപോയി ഞാൻ,

അനയൻ പ്രിയനെന്നെയേകയായ്

തനതാജ്ഞക്കിരയാക്കി കാടിതിൽ.

-109-

ഇതരേതരഭേദമറ്റ ഹൃദ്-

ഗതമാം സ്നേഹമതങ്ങു നിൽക്കുക,

ശ്രുതമായ കൃതജ്ഞഭാവവും

ഹതമാക്കീ നൃപനീ ഹതാശയിൽ.

-110-

രുജയാർന്നുമകം കനിഞ്ഞു തൻ-

പ്രജയേപ്പോറ്റുമുറുമ്പുപോലുമേ

സുജനാഗ്രണി കാട്ടിലെൻ പ്രിയൻ

നിജഗർഭത്തെ വലിച്ചെറിഞ്ഞിതേ.

-111-

ശ്വശുരൻ ബഹുയജ്ഞദീക്ഷയാ-

ലശുഭം നീക്കി ലഭിച്ച നന്ദനൻ

പിശുനോക്തികൾ കേട്ടു പുണ്യമാം

ശിശുലാഭോത്സവമുന്മഥിച്ചിതേ!

-112-

അരുതോർക്കിൽ, നൃപൻ വധിച്ചു നി-

ഷ്കരുണം ചെന്നൊരു ശൂദ്രയോഗിയെ

നിരുപിക്കിൽ മയക്കി ഭൂപനെ-

ത്തരുണീപാദജഗർഹിണീ ശ്രുതി!

-113-

സഹജാർദ്രത ധർമ്മമാദിയാം

മഹനീയാത്മഗുണങ്ങൾ ഭൂപനെ

സഹധർമ്മിണിയാൾക്കു മുമ്പു ഹാ!

സഹസാ വിട്ടുപിരിഞ്ഞുപോയി താൻ.

-114-

വനഭൂവിൽ നിജാശ്രമത്തിലെ-

ഗ്ഘനഗർഭാതുരയെൻ മൃഗാംഗന

തനതക്ഷിപഥത്തിൽ നിൽക്കവേ

നനയും മല്പ്രിയനാശു കണ്മുന.

-115-

അതികോമളമാകുമമ്മനഃ-

സ്ഥിതി കാട്ടിൽ തളിർപോലുദിപ്പതാം

ക്ഷിതിപാലകപട്ടബദ്ധമാം

മതിയോ ചർമ്മകഠോരമെന്നുമാം.

-116-

നിയതം വനവാസ വേളയിൽ

പ്രിയനന്യാദൃശഹാർദ്ദമാർന്നു താൻ

സ്വയമിങ്ങു വിഭുത്വമേറിയാൽ

ക്ഷയമേലാം പരമാർത്ഥസൌഹൃദം.

-117-

നിയമങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു നിത്യമാ-

പ്രിയഗോദാവരി തൻ തടങ്ങളിൽ

പ്രിയനൊത്തു വസിപ്പതോർപ്പു ഞാൻ

പ്രിയയായും പ്രിയശിഷ്യയായുമേ.

-118-

ഒരു ദമ്പതിമാരു മൂഴിയിൽ

കരുതാത്തോരു വിവിക്തലീലയിൽ

മരുവീ ഗതഗർവ്വർ ഞങ്ങള-

ങ്ങിരുമെയ്യാർന്നൊരു ജീവിപോലവേ.

-119-

നളിനങ്ങളറുത്തു നീന്തിയും

കുളിരേലും കയമാർന്നു മുങ്ങിയും

പുളിനങ്ങളിലെന്നൊടോടിയും

കളിയോടും പ്രിയനന്നു കുട്ടിപോൽ.

-120-

പറയേണ്ടയി! ഞങ്ങൾ ബുദ്ധിയിൽ

കുറവില്ലാത്ത മൃഗങ്ങൾ പോലെയും

നിറവേറ്റി സുഖം വനങ്ങളിൽ,

ചിറകില്ലാത്ത ഖഗങ്ങൾ പോലെയും.

-121-

സഹജാമലരാഗമേ! മനോ-

ഗുഹയേലും സ്ഫുടരത്നമാണു നീ

മഹനീയമതാണു മാറിലു-

ന്മഹമാത്മാവണിയുന്ന ഭൂഷണം.

-122-

പുരുഷന്നു പുമർത്ഥഹേതു നീ

തരുണിക്കത്തരുണീഗുണങ്ങൾ നീ

നിരുപിക്കുകിൽ നീ ചമയ്പു ഹാ!

മരുഭൂ മോഹനപുഷ്പവാടിയായ്.

-123-

നയമാർഗ്ഗചരർക്കു ദീപമാ-

യുയരും നിൻപ്രഭ നാകമേറുവാൻ

നിയതം നരകം നയിപ്പു നി-

ന്നയഥായോഗമസജ്ജനങ്ങളെ.

-124-

മൃതിയും സ്വയമിങ്ങു രാഗമേ!

ക്ഷതിയേകില്ല നിനക്കു വാഴ് വു നീ;

സ്മൃതിയാം പിതൃലോക സീമയിൽ

പതിവായശ്രുനിവാപമുണ്ടുമേ.

-125-

ചതിയറ്റൊരമർഷമല്ല നിൻ

പ്രതിമല്ലൻ പ്രിയതേ, പരസ്പരം

രതിമാർഗ്ഗമടച്ചു ഹൃത്തിൽ നിൻ

ഹതി ചെയ്യുന്നതു ഗർവ്വമാണു കേൾ.

-126-

സമദൃഷ്ടി സമാർത്ഥചിന്തനം

ക്ഷമയന്യോന്യഗുണാനുരാഗിത,

ക്രമമായിവയെക്കരണ്ടിടാം

ശ്രമമറ്റാന്തരഗർവ്വമൂഷികൻ.

-127-

വിഭവോന്നതി കൃത്യവൈഭവം

ശുഭവിഖ്യാതി ജയങ്ങൾ മേൽക്കുമേൽ,

പ്രഭവിഷ്ണുത യെന്നിവറ്റയാൽ

പ്രഭവിക്കാം ദുരഹന്തയാർക്കുമേ.

-128-

അതിമാനിതയായ വായുവിൻ-

ഹതിയാൽ പ്രേമവിളക്കു പോയ് മനം

സ്തുതിതന്നൊലി കേട്ടു ചെന്നഹോ!

പതിയാം സാഹസദുർഗ്ഗമങ്ങളിൽ.

-129-

സ്ഥിതിയിങ്ങനെയല്ലയെങ്കിലി-

ശ്രുതിദോഷത്തിൽ വിരക്തിയെന്നിയേ

ക്ഷിതി വാണിടുമോ സഗർഭയാം

സതിയെക്കാട്ടിൽ വെടിഞ്ഞു മന്നവൻ?

-130-

നിഹതാരികൾ ഭൂ ഭരിക്കുവാൻ

സഹജന്മാർ നൃപനില്ലി യോഗ്യരായ്?

സഹധർമ്മിണിയൊത്തുവാഴുവാൻ

ഗഹനത്തിൽ സ്ഥലമില്ലി വേണ്ടപോൽ?

-131-

പരിശുദ്ധ വനാശ്രമം നൃപൻ

പരിശീലിച്ചറിവുള്ളതല്ലയോ?

തിരിയുന്നവയല്ലയോ നൃപ-

ന്നരിയോരാത്മ വിചാരശൈലികൾ?

-132-

പറവാൻ പണി - തൻ പ്രിയയ്ക്കൊരാൾ

കുറചൊന്നാൽ സഹിയാ കുശീലനും,

കറയെന്നിലുരപ്പതുത്തമൻ

മറപോലെങ്ങനെ കേട്ടു മന്നവൻ?

-133-

ഒരു കാക്കയൊടും കയർത്തതും

പെരുതാമാശരവംശകാനനം

മരുവാക്കിയതും നിനയ്ക്കില-

പ്പുരുഷവ്യാഘ്രനിതും വരാവതോ?

-134-

അഥവാ നിജനീതിരീതിയിൽ

കഥയോരാം പലതൊറ്റിനാൽ നൃപൻ

പ്രഥമാനയശോധനൻ പരം

വ്യഥയദ്ദുശ്രുതി കേട്ടിയന്നിടാം.

-135-

ഉടനുള്ളിലെരിഞ്ഞ തീയിൽ നി-

ന്നിടറിപ്പൊങ്ങിയ ധർമ്മശൂരത

സ്ഫുടമോതിയ കർമ്മമമ്മഹാൻ

തുടരാം-മാനി വിപത്തു ചിന്തിയാ.

-136-

വിഷയാധിപധർമ്മമോർത്തഹോ!

വിഷമിച്ചങ്ങനെ ചെയ്തതാം നൃപൻ

വിഷസംക്രമശങ്കമൂലമായ്

വിഷഹിക്കും ബുധരംഗകൃന്തനം!

-137-

ബലശാലിയിയന്നിടും പുറ-

ത്തലയാത്തോരു വികാരമുഗ്രമാം

നിലയറ്റൊരു നീർക്കയത്തിനു-

ള്ളലയെക്കാൾ ചുഴിയാം ഭയങ്കരം!

-138-

പരകാര്യപരൻ സ്വകൃത്യമായ്

ത്വരയിൽ തോന്നുവതേറ്റുരച്ചിടും

ഉരചെയ്തതു ചെയ്തിടാതെയും

വിരമിക്കാ രഘുസൂനു സത്യവാൻ.

-139-

അതിദുഷ്കരമാമരക്കർതൻ-

ഹതിയെദ്ദണ്ഡകയിങ്കലേറ്റതും

ധൃതിയിൽ പുനരൃ‍ശ്യമൂകഭൂ-

വതിലെബ്ബാലിവധപ്രതിജ്ഞയും.

-140-

പലതുണ്ടിതുപോലെ ഭാനുമൽ-

കുലചൂഡാമണി ചെയ്ത സാഹസം

ചിലവീഴ്ച മഹാനു ശോഭയാം

മലയിൽ കന്ദരമെന്ന മാതിരി.

-141-

മുനിപുത്രനെയച്ഛനാ‍നയെ-

ന്നനുമാനിച്ചുടനെയ്തു കൊന്നതും,

തനിയേ വരമേകിതൻ പ്രിയ-

യ്ക്കനുതാ‍പാതുരനായ് മരിച്ചതും,

-142-

മികവേറിയ സാഹസങ്ങളാം;

പകവിട്ടിന്നതു പാർത്തുകാണുകിൽ

മകനീവക മർഷണീയമാം;

പകരും ഹേതുഗുണങ്ങൾ വസ്തുവിൽ.

-143-

അജനായ പിതാമഹൻ മഹാൻ

നിജകാന്താമൃതി കണ്ടു ഖിന്നനായ്

രുജയാർന്നു മരിച്ചു തൽകുല-

പ്രജയിൽ തദ്ഗുണശൈലിയും വരാം.

-144-

അതിനില്ല വികല്പമിപ്പൊഴും

ക്ഷിതിപൻ മൽപ്രണയൈകനിഷ്ഠനാം,

പതിയാ വിരഹം മഥിക്കിലും

രതിയും രാഘവനോർക്കിലന്യയിൽ.

-145-

പ്രിയനാദ്യവിയോഗവേളയിൽ

സ്വയമുന്മാദമിയന്നു രാഗവാൻ

ജയമാർന്നു മടങ്ങി വീണ്ടുമുൾ-

പ്രിയമെന്നിൽ തെളിയിച്ചു നാൾക്കുനാൾ.

-146-

അതു പാർക്കുകിലിപ്പൊഴെത്രയി-

പ്പുതുവേർപാടിൽ വലഞ്ഞിടാം നൃപൻ

അതിമാനിനി ഞാൻ സഹിക്കുമീ-

സ്ഥിതിയസ്സാനുശയൻ പൊറുക്കുമോ?

-147-

അഹഹ! സ്വയമിന്നു പാർക്കിലുൾ-

സ്പൃഹയാൽ കാഞ്ചനസീതയാണുപോൽ

സഹധർമ്മിണി യജ്ഞശാലയിൽ

ഗഹനം സജ്ജനചര്യയോർക്കുകിൽ.

-148-

അതിസങ്കടമാണു നീതിതൻ-

ഗതി; കഷ്ടം! പരതന്ത്രർ മന്നവർ;

പതി നാടുകടത്തിയെന്നെ മൽ-

പ്രതിമാരാധകനാവതായ് ഫലം!

-149-

ഒളിയൊന്നു പരന്നുടൻ കവിൾ-

ത്തളിമത്തിൽ ചെറുകണ്ടകോദ്‍ഗമം

ലളിതാംഗിയിയന്നു, പൊന്മണൽ

പുളിനം നെന്മുള പൂണ്ടമാതിരി.

-150-

ഘനമാമനുകമ്പയിൽ തട-

ഞ്ഞനതിവ്യാകുലമായി നിന്നുടൻ

ജനകാത്മജ തന്റെ ചിന്തയാം-

വനകല്ലോലിനി പാഞ്ഞു വീണ്ടുമേ.

-151-

അറിയുന്നിതു ഹന്ത ഞാൻ വിഭോ!

പുറമേ വമ്പൊടു തന്റെ കൈയിനാൽ

മുറിവന്വഹമേറ്റു നീതിത-

ന്നറയിൽ പാർപ്പു, തടങ്ങലിൽ ഭവാൻ.

-152-

ഉരപേറിയ കീഴ്നടപ്പിലായ്

മറയാം മാനവനാത്മ വൈഭവം

ചിരബന്ധനമാർന്ന പക്ഷി തൻ-

ചിറകിൻ ‍ശക്തി മറന്നുപോയിടാം.

-153-

പ്രിയയും ചെറുപൊൻകിടാങ്ങളും

നിയതം കാട്ടിലെഴുന്ന ചേക്കുകൾ

സ്വയമോർത്തുടനുദ്ഗളാന്തനായ്

പ്രയതൻ കൂട്ടിലുഴന്നിടാം ഭവാൻ.

-154-

ചിലതിന്നൊലികേട്ടുമന്തരാ

ചിലതിൻ ഛായകൾ കണ്ടുമാർത്തനായ്

നിലയിൽ ചിറകാട്ടിയും ഭവാൻ

വലയാം ചഞ്ചുപുടങ്ങൾ നീട്ടിയും.

-155-

തനിയേ നിജശയ്യയിൽ ഭവാ-

നനിവാര്യാർത്തി കലർന്നുരുണ്ടിടാം

കനിവാർന്നു പുലമ്പിടാം കിട-

ന്നനിശം ഹന്ത! കിനാവു കണ്ടിടാം.

-156-

മരുവാം ദയിതാവിരക്തനായ്

മരുവാം ദുർവിധിയാൽ വിമുക്തനായ്,

വരുവാൻപണി കൃത്യനിഷ്ഠയാൽ

പെരുതാം ത്യാഗമിവണ്ണമാർക്കുമേ.

-157-

മുടി ദൂരെയെറിഞ്ഞു തെണ്ടിടാം

വെടിയാമന്യനുവേണ്ടി ദേഹവും

മടിവിട്ടു ജനേച്ഛപോലെ തൻ-

തടികാത്തൂഴിഭരിക്ക ദുഷ്ക്കരം.

-158-

എതിരറ്റ യമാദിശിക്ഷയാൽ

വ്രതികൾക്കും ബഹുമാന്യനമ്മഹാൻ

ക്ഷിതിപാലകധർമ്മദീക്ഷയാർ-

ന്നതിവർത്തിപ്പു സമസ്തരാജകം.

-159-

കൃതികൾക്കു നെടുംതപസ്സിനാം

ക്ഷിതിവാസം സ്വസുഖത്തിനല്ല താൻ,

എതിരിട്ടു വിപത്തൊടെന്നു മു-

ന്നതി വിശ്വോത്തരനാർന്നു രാഘവൻ.

-160-

കൊതിയേറിടുമിന്ദ്രിയങ്ങളെ-

പ്പതിവായ്പ്പോറ്റി നിരാശനായ് സദാ

മൃതിഭൂതിയെ നീട്ടിവാ‍ഴുമ-

സ്ഥിതി ഞാൻ ജീ‍വിതമെന്നു ചിന്തിയാ.

-161-

അതിമാനുഷശക്തിയെങ്കിലും

യതിയെക്കാൾ യമശാലി രാഘവൻ

ദ്യുതിയേറിയ ധർമ്മദീപമ-

മ്മതിമാൻ മാന്യനെനിക്കു സർവഥാ.

-162-

അതിവിസ്തൃതകാലദേശജ-

സ്ഥിതിയാൽ നീതി വിഭിന്നമാകിലും

ക്ഷിതിനാഥ!പരാർത്ഥജീ‍വികൾ-

ക്കെതിരില്ലാത്ത നിദർശനം ഭവാൻ.

-163-

ക്ഷുഭിതേന്ദ്രിയ ഞാൻ ഭവാനിലി-

ന്നുപദർശിച്ച കളങ്കരേഖകൾ

അഭിമാനിനിയാം സ്വകാന്തയിൽ

കൃപയാൽ ദേവ! ഭവാൻ ക്ഷമിക്കുക.

-164-

നിരുപിക്കുകിൽ നിന്ദ്യമാണു മ-

ച്ചരിതം, ഞാൻ സുചരിത്രയെങ്കിലും

ഉരുദുഃഖനിരയ്ക്കു നൽകിനേ-

നിരയായിപ്പലവാറു കാന്തനെ.

-165-

അതുമല്ലിവൾ മൂലമെത്രപേർ

പതിമാർ ചത്തു വലഞ്ഞു നാരിമാർ

അതുപോലെ പിതാക്കൾ പോയഹോ!

ഗതികെട്ടെത്ര കിടാങ്ങൾ ഖിന്നരായ്.

-166-

അറിവാൻ പണി, നീതിസംഗ്രഹം

മറിയാം കാറ്റുകണക്കെയെങ്കിലും

കുറിയിൽ കടുകർമ്മപാകമ-

മ്മുറിയേൽപ്പിച്ചിടുമമ്പുപോലെ താൻ.

-167-

മതി തീക്ഷ്ണശരങ്ങളേ! ശ്രമം;

ക്ഷതമേലാ മരവിച്ചൊരെന്മനം

കുതികൊള്ളുക ലോകചക്രമേ!

ഹതയാം സീതയെയിങ്ങു തള്ളുക.

-168-

ചരിതാർത്ഥതയാർന്ന ദേഹിയിൽ

തിരിയെശ്ശോഭനമല്ല ജീവിതം

പിരിയേണമരങ്ങിൽ നിന്നുടൻ

ശരിയായിക്കളിതീർന്ന നട്ടുവൻ.

-169-

വനഭൂവിൽ നശിപ്പു താൻ പെറും

ധനമന്യാർത്ഥമകന്നു ശാലികൾ

ഘനമറ്റുകിടപ്പു മുത്തുതൻ-

ജനനീശുക്തികൾ നീർക്കയങ്ങളിൽ

-170-

തെളിയുന്നു മനോനഭസ്സെനി-

ക്കൊളിവീശുന്നിതു ബുദ്ധിമേൽക്കുമേൽ

വെളിവായ് വിലസുന്നു സിന്ധുവിൽ

കളിയായ്ച്ചെന്നണയുന്നൊരിന്നദി.

-171-

ഇനിയാത്ര പറഞ്ഞിടട്ടെ ഹാ!

ദിനസാമ്രാജ്യപതേ! ദിവസ്പതേ!

അനിയന്ത്രിതദീപ്തിയാം കതിർ-

ക്കനകാസ്ത്രാവൃതനാം ഭവാനു ഞാൻ.

-172-

സുസിതാംബരനായി വൃദ്ധനായ്

ബിസിനീതന്തു മരീചികേശനായ്

ലസിതസ്മിതനായ ചന്ദ്രികാ-

ഭസിതസ്നാത!മൃഗാങ്ക!കൈതൊഴാം.

-173-

സ്വയമന്തിയിലും വെളുപ്പിലും

നിയതം ചിത്രവിരിപ്പു നെയ്തുടൻ

വിയദാലയവാതിൽ മൂടുമെൻ

പ്രിയ സന്ധ്യേ! ഭവതിക്കു വന്ദനം.

-174-

അതിഗാഢതമസ്സിനെത്തുര-

ന്നെതിരേ രശ്മികൾ നീട്ടി ദൂരവേ

ദ്യുതി കാട്ടുമുഡുക്കളേ പരം!

നതി നിങ്ങൾക്കതിമോഹനങ്ങളേ!

-175-

രമണീയവനങ്ങളേ! രണദ്‍-

ഭ്രമരവ്യാകുലമാം സുമങ്ങളേ!

ക്രമമെന്നി രസിച്ചു നിങ്ങളിൽ

പ്രമദം പൂണ്ടവൾ യാത്രചൊൽ‌വു ഞാൻ.

-176-

അതിരമ്യബഹിർജ്ജഗത്തൊടി-

ന്നഥവാ വേർപിരിയേണ്ടതില്ല ഞാൻ

ക്ഷിതിയിൽ തനുചേരുമെൻ മനോ-

രഥമിബ്ഭംഗികളോടുമൈക്യമാം.

-177-

ജനയിത്രി! വസുന്ധരേ! പരം

തനയസ്നേഹമൊടെന്നെയേന്തി നീ

തനതുജ്ജ്വലമഞ്ചഭൂവിലേ-

ക്കനഘേ!പോവതു ഹന്ത!കാണ്മു ഞാൻ.

-178-

ഗിരിനിർഝരശാന്തിഗാനമ-

ദ്ദരിയിൽ കേട്ടു ശയിക്കുമങ്ങു ഞാൻ

അരികിൽ തരുഗുൽമ സഞ്ചയം

ചൊരിയും പൂനിര നിത്യമെന്റെമേൽ.

-179-

മുകളിൽ കളനാദമാർന്നിടും

വികിരശ്രേണി പറന്നു പാടിടും,

മുകിൽ‌പോലെ നിരന്നുമിന്നുമ-

ത്തകിടിത്തട്ടിൽ മൃഗങ്ങൾ തുള്ളിടും.

-180-

അതുമല്ലയി! സാനുഭൂവിലെ-

പ്പുതുരത്നാവലി ധാതുരാശിയും

കുതുകം തരുമെന്നുമല്ലഹോ!

പൊതുവിൽ സർവ്വമതെന്റെയായിടും!

-181-

സസുഖം ഭവദങ്കശയ്യമേൽ

വസുധേ,യങ്ങനെ ഞാൻ രമിച്ചിടും

സുസുഷുപ്തിയിൽ-അല്ലയല്ലയെൻ-

പ്രസുവേ! കൂപ്പിയുയർന്നു പൊങ്ങിടും.

-182-

തടിനീജലബിംബിതാംഗിയായ്

ക്ഷമയെക്കുമ്പിടുവോരു താരപോൽ

സ്ഫുടമായ് ഭവദംഘ്രിലീന ഞാ-

നമലേ ദ്യോവിലുയർന്ന ദീപമാം.

-183-

പ്രിയരാഘവ! വന്ദനം ഭവാ-

നുയരുന്നൂ ഭുജശാഖവിട്ടു ഞാൻ

ഭയമറ്റു പറന്നു പോയിടാം

സ്വയമിദ്യോവിലൊരാശ്രയം വിനാ.

-184-

കനമാർന്നെഴുമണ്ഡമണ്ഡലം

മനയും മണ്ണിവിടില്ല താഴെയാം;

ദിനരാത്രികളറ്റു ശാന്തമാ-

മനഘസ്ഥാനമിതാദിധാമമാം.

-185-

രുജയാൽ പരിപക്വസത്ത്വനായ്

നിജഭാരങ്ങളൊഴിഞ്ഞു ധന്യനായ്

അജപൌത്ര! ഭവാനുമെത്തുമേ

ഭജമാനൈകവിഭാവ്യമിപ്പദം!

-186-

ഉടനൊന്നുനടുങ്ങിയാശു പൂ-

വുടലുത്‍ക്കമ്പമിയന്നു ജാനകി

സ്ഫുടമിങ്ങനെയോതി സംഭ്രമം

തടവിശ്ശബ്ദ വിചാരമിശ്രമായ്;-

-187-

“അരുതെന്തയി! വീണ്ടുമെത്തി ഞാൻ

തിരുമുമ്പിൽ തെളിവേകി ദേവിയായ്

മരുവീടണമെന്നു മന്നവൻ

കരുതുന്നോ? ശരി!പാവയോയിവൾ?

-188-

അനഘാശയ,ഹാ!ക്ഷമിക്കയെൻ-

മനവും ചേതനയും വഴങ്ങിടാ,

നിനയായ്ക മറിച്ചു,പോന്നിടാം

വിനയത്തിന്നു വിധേയമാമുടൽ.”

-189-

സ്ഫുടമിങ്ങനെ ഹന്ത!ബുദ്ധിയിൽ

പടരും ചിന്തകളാൽ തുടിച്ചിതേ

പുടവ്യ്ക്കുപിടിച്ച തീ ചുഴ-

ന്നുടൽകത്തുന്നൊരു ബാലപോലവൾ.

-190-

“അന്തിക്കു പൊങ്ങിവിലസീടിന താരജാലം

പന്തിക്കു പശ്ചിമപയോധിയണഞ്ഞു മുങ്ങി

പൊന്തിത്തുടങ്ങിയിതരോഡുഗണങ്ങൾ,സീതേ!

എന്തിങ്ങിതെ”ന്നൊരു തപസ്വിനിയോടിവന്നാൾ.

-191-

പലവുരുവവർതീർത്ഥപ്രോക്ഷണംചെയ്തുതാങ്ങി-

ച്ചലമിഴിയെയകായിൽ കൊണ്ടുപോയിക്കിടത്തി;

പുലർസമയമടുത്തൂ കോസലത്തിങ്കൽ നിന്ന-

ക്കുലപതിയുമണഞ്ഞൂ രാമസന്ദേശമോടും.

-191-

വേണ്ടാ ഖേദമെടോ,സുതേ! വരികയെ-ന്നോതും മുനീന്ദ്രന്റെ കാൽ-

ത്തണ്ടാർ നോക്കിനടന്നധോവദനയായ്‌ ചെന്നസ്സഭാവേദിയിൽ,

മിണ്ടാതന്തികമെത്തി യൊന്നനുശയ-

ക്ലാന്താസ്യനാം കാന്തനെ-

ക്കണ്ടാൾ പൗരസമക്ഷ,മന്നിലയിലീ

ലോകം വെടിഞ്ഞാൾ സതീ.