പ്രരോദനം

മിത്രം വാ കൃപണം ജനോയമഥവാ

ശിഷ്യോ ഭവദ്ഗൗരവാ-

ദ്ദത്തേ ത്വദ്വിരഹപ്രവർത്തിനമിമം

തേ ദേവ, ബാഷ്പാജ്ഞലിം

==പ്രരോദനം==

<poem>

-1-

മൂടും കാർമുകിലാലകാലതിമിരം

വ്യാപിച്ചു മായുന്നിതാ

കാടും കായലുമിക്കടൽത്തിരകളും

സഹ്യാദ്രികൂടങ്ങളും;

ചൂടേറ്റുള്ളമെരിഞ്ഞെഴുന്ന പുക ചൂഴ്-

ന്നിമ്മട്ടു വൻ‌വൃഷ്ടിയാൽ

പാടേ കേരള ഭൂമി കേണു ഭുവനം

കണ്ണീരിൽ മുക്കുന്നിതേ.

-2-

നീരാളും ഘനവേണിവായ്പുരസിജ-

ക്കുന്നോടടിഞ്ഞ്ശ്രുവിൻ-

ധാരാപോതമിടഞ്ഞു നാവിസരസീ-

കൂലം കവിഞ്ഞോലവേ;

കേരോദഞ്ചിതപാണിയിദ്ധര, കരി-

ങ്കല്ലും ദ്രവിച്ചീടുമാ-

റോരോന്നിച്ചരമാർണ്ണവാനിലരവം

ക്കൂട്ടിപ്പുലമ്പുന്നിതേ

-3-

സ്പഷ്ടം പാവനഗാത്രിയിജ്ജനനിയാൾ‌-

ക്കിന്നോർക്കിലേതോ മഹാ-

ദിഷ്ടക്കേടു പിണഞ്ഞിരിക്കണമതേ-

കില്ലേതുമില്ലായതിൽ;

ക്ലിഷ്ടശ്രേയീവൾ മുമ്പിലായ് വെറുനില-

ത്തയ്യോ കിടക്കുന്നിതാ!

കഷ്ടം! "കൈരളി" കണ്ണു പൂട്ടി വിളറി-

ക്കാൽനീട്ടി നിശ്ചേഷ്ടയായ്.

-4-

ഹാ! വേഗം സ്ഫുടമാക്കിടുന്നു കഥ, നീ-

താങ്ങുന്നതും പുത്രിയെ-

ബ്‌ഭൂവേ, കയ്യുയർത്തി വിണ്ണിലുടനേ-

ലക്‌ഷ്യം കുറിക്കുന്നതും;

പൂവേലും പല പൊയ്കയും പുഴകളും

തോട്ടങ്ങളും പൂണ്ടെഴും

"മാവേലിക്കര"യെത്തിരിഞ്ഞു നെടുവീർ-

പ്പിട്ടിട്ടു നോക്കുന്നതും.

-5-

വ്യോമത്തിൻ മലിനത്വമേറ്റിയവിടെ-

പ്പൊങ്ങുന്നതെന്തോ മഹാ-

ഭീമത്വം കലരുന്ന കാലഫണിതൻ

ജിഹ്വാഞ്ചലം‌പോലവേ,

ശ്രീമദ്ഭാസുര”ശാരദാലയ”മഹാ-

ദീപം കലാശിച്ചെഴും

ധൂമത്തിൻ നികരുംബമല്ലി? - വസുധേ,

കേണിടു കേണിടു നീ!

-6-

ആഹന്ത! പ്രിയപുത്ര യാത്രയിതു ക-

ണ്ടിക്കൈരളിത്തയ്യലാൾ

ദേഹധ്വംസമെഴാത്ത തൻ ഹൃദയസം-

വേഗം സഹിച്ചില്ലഹോ;

സ്നേഹത്തിൻ ഗരിമാവുകൊണ്ടധികമാ-

മശ്ശോകഭാരത്തിനാൽ

മോഹത്തിന്റെയഗാധമാം തലമണ-

ഞ്ഞിട്ടുണ്ടു തച്ചേതന.

-7-

“വത്സാ! മല്പ്രിയരാജരാജ! വിരവോ‌-

ടെന്തിന്നു വിണ്ണേറുവാ-

നുത്സാഹിച്ചതു? ചൊൽക, നീ കനിവൊടെ-

ന്തോർക്കാഞ്ഞതീ ഞങ്ങളെ?

സത്സാഹിത്യവിധിജ്ഞയാം പ്രിയസുതേ!

മാഴ്കായ്ക, -അല്ലെങ്കിലി-

ക്കുത്സാർഹാമരഭാവയാമിവളെയും,

മൂർച്ഛേ തുണച്ചീടുക.”

-8-

ഈവണ്ണം പലതോതി,യാധിശിഖിയാ-

ലുൾക്കാമ്പു കത്തി,ഗ്ഗള-

വ്യാവല്ഗത്സ്വരയായ് സ്വയം ധര കര-

ഞ്ഞീടുന്നു നിസ്സംശയം;

ദേവപ്രജ്ഞയണുക്ഷയത്തിലുലകിൻ-

വൈകല്യമോരും, മഹാ-

ഭാവങ്ങൾകുളവാം വിപത്തുകൾ പരം

പ്രക്ഷേഭഹേതുക്കൾതാൻ.

-9-

സത്യം, സ്യന്ദനചക്രമെഗ്ഘനപഥം

മർദ്ദിച്ചു തീപാറുമാ-

റത്യന്തം ജവമോറ്റമർത്യരിവിടെ-

ക്കൂടുന്നു ഗാഢാർത്തരായ്;

പ്രത്യക്ഷം സ്തനിതക്ഷണപ്രഭകളാ-

ലിന്നായതീ വേഴ്ചയാൽ

നിത്യം മണ്ണൊടു വിണ്ണിനുള്ള ഭഗിനീ-

സൗഹാർദ്ദവും സ്പഷ്ടമായ്.

-10-

പാരം പങ്കിലമായി വീർത്തു ജഡമാം

ഭൂവിന്മുഖം ഖിന്നയായ്

ചാരത്താഞ്ഞു മുകർന്നിടുന്നു നിഭൃതം

ദ്യോവിദ്ദിഗന്തങ്ങളിൽ;

ദൂരത്തിപ്പൊഴുമേറ്റവും മുകളിലാ-

യങ്ങങ്ങു കേൾക്കുന്നൊരി-

സ്സാരംഗധ്വനിയാലുടൻ കരകയും

ചെയ്യുന്നിതയ്യോയിവൾ!

-11-

നക്തം നിർഭരമാം തമസ്സിൽ വിലസും

ഖദ്യോതജാലങ്ങൾപോൽ

വ്യക്തസ്ഫൂർത്തികലർന്നുയർന്ന പുകയിൽ

പാറും സ്ഫുലിംഗങ്ങളാൽ;

ഉക്തവ്യഗ്രതയോടുമൂർദ്ധ്വമുഖരാ-

മദ്ദേവർ തിങ്ങി ദ്രുതം

രിക്തത്വം വെടിയുന്നു താഴെ നരർ കേ-

ണീടും ശ്മശാനാഭ്രവും.

-12-

അന്നെട്ടിച്ചരിവിങ്കൽ നഗഫണധ-

മ്മില്ലങ്ങൾ ചിന്നീടുവോർ,

ചെന്നെല്ലിങ്കതിരൊത്ത കേരമലരിൻ-

മാല്യങ്ങൾ പൂണ്ടുള്ളവർ;

ഇന്നെണ്ണാം നവതാളപത്രഹരിത-

ച്ഛത്രങ്ങളേന്തി ദ്രുതം

വന്നെത്തുന്നിതു ദേവിമാർ സഹജമാം

സാമ്യം‌പെടും മൂന്നുപേർ.

-13-

വന്നാരാൽ നിജവൈനതേയഹയമാം

തേർവിട്ടിറങ്ങി ദ്രുതം

ചെന്നാഹന്ത! ചിതാന്തികത്തിലുടനേ

ധൈര്യം കലാശിക്കയാൽ;

നിന്നാപാണ്ഡുരപുണ്ഡരീകമുകുളശ്രീ-

ഹസ്തശംഖത്തിനാ-

ലൊന്നാമത്തവളാനതാസ്യകമലം

ഛാദിച്ചു രോദിക്കയായ്.

-14-

ശിഷ്ടന്മാർ പല പൂർവ്വവല്ലഭരെ നീ

സേവിച്ചു വിദ്വൽ പ്രിയേ!

പുഷ്ടശ്രീഗുണഭൂമി ‘മൂലനൃവരൻ’

വാഴുന്നുമുണ്ടെങ്കിലും;

നഷ്ടപ്പെട്ടൊരു ബന്ധുരത്ന,മിതുപോൽ

സുരീന്ദ്രരില്ലൂഴിയിൽ

കഷ്ടം, ഹാ! പ്രിയവഞ്ചിലക്ഷ്മി, മിഴിനീർ

വാർക്കാൻ മടിക്കേണ്ട നീ.

-15-

പല്ലക്കേറി മനോജ്ഞമംഗളവിള-

ക്കേന്തിശ്മശാനത്തിൽ വ-

ന്നല്ലൽപ്പാടൊടിറങ്ങി നോക്കി നടുവേ-

നിന്നന്യ കേഴുന്നഹോ!

ഫുല്ലശ്രീ ഹരികേതു പാറിയ രഥം-

വിട്ടെത്തി ദൂരത്തുപോയ്

തെല്ലന്തർഗ്ഗതമാർന്നുനിന്നു വിലപി-

ച്ചീടുന്നു മൂന്നാമവൾ.

-16-

അത്യാരൂഢവിപത്തിതെ,ങ്ങനെയിവർ-

ക്കുൽത്താപമാറും? സ്വതേ

വ്യത്യാസംകലരാത്തൊരിബ്ഭ്ഗിനിമാർ

പണ്ടേ പിരിഞ്ഞാകിലും;

നിത്യാപത്യമിവർക്കു “കൈരളി”യൊരാൾ;

കഷ്ടം! തദീയാത്മജൻ

പ്രത്യാശാസ്പദതന്തു,ബന്ധനമിതി-

ന്നിന്നറ്റു തെട്ടെന്നതും!

-17-

നിന്നാമട്ടവരൊട്ടുടൻ കടലിനെ-

ക്കാർകൊണ്ടലിൻശ്രേണിപോ-

ലിന്നാകായലിനെ സ്ഫുടം പുഴകൾപോൽ

കണ്ടാർത്തയാം ഭൂമിയെ;

ചെന്നാലോലദൃംഗംബു വാർത്തു തഴുകി-

ത്തേങ്ങിക്കരഞ്ഞോർ, കലർ-

ന്നൊന്നായരിവർ;-കൂറ്റുകാരെ-

യൊരുമിപ്പിപ്പു കുടുംബാധികൾ.

-18-

ഉത്താളദ്രുമരാജി ചൂഴുമിരുളി-

ക്കാറ്റിൽ ചലിക്കുന്നതി-

ന്നൊത്തോരോ ഘനപാളി നീങ്ങി-

യിടതൂർന്നീടും നഭോവീഥിയിൽ;

ഹൃത്താരിൽ ഭയമേകുമാറുരു കരും-

ഭൂതങ്ങൾ തിങ്ങുന്നുതാൻ

ചത്തോരിബ്‌ബുധവാസരത്തിനുടലൊ-

ത്താ പാണ്ഡുവാം രാവിതിൽ.

-19-

നേരാണിങ്ങിതു “പർപ്പ”വംശപരദൈ-

വങ്ങൾക്കു മുമ്പേ പരം

ഘോരാഡംബരമോടകമ്പടിനട-

ന്നെത്തുന്ന പട്ടാളമാം;

ധാരാലദ്യുതിയാർന്നു കാണ്മു, വഴിയേ

ഖദ്യോതവൃന്ദങ്ങളിൽ

ധാരാവൃഷ്ടിയിൽതിൽ കെടാത്തൊരെഴുനെ-

ള്ളത്തിൻ വിളക്കെങ്ങുമേ.

-20-

കൂവിടുന്നു കുറുക്കനും നിലവിളി

ച്ചീടുന്നു ഭേകങ്ങളും

ചീവീടും കരയുന്നു കൂമനുമിതാ

കേഴുന്നിതൂഴങ്ങളിൽ;

ആവിശ്ശോകമൊടിന്നിവറ്റകളിലാ-

വേശിച്ചു തദ്ദേവർതാൻ

വാവിട്ടാർത്തു പുലമ്പുകല്ലി? നിശതാൻ

രോദിക്കുമാരുഗ്രമായ്.

-21-

മൂന്നാളിമ്മഹനീയമാം നൃപകുല-

ത്തിങ്കൽ കലാജാതരായ്

പോന്നാർ “ബാ‍ഹട” “കാളിദാസ” “പണി-

പുത്ര”ന്മാർ മഹാന്മാരിവർ;

ഇന്നാ ശാഖ വിടിർന്ന പൂക്കളിവ മൂ-

ന്നും പോയ് മഹാശൂന്യമാ-

യൊന്നായമ്മലർവാടിയും പൃഥിവിയും

നിഷ്ക്രാന്തസദ്ഗന്ധയായ്!

-22-

എന്നല്ലീയൊടുവിൽ സ്ഫുടിച്ച മലരിൻ-

ലോകോത്തരാമോദമി-

ങ്ങന്നന്നേറുവതോർത്തതമ്മുടിയിലേ-

ന്തും തൽകുലശ്രീയുമേ

ഇന്നപ്പൂവു കരിഞ്ഞകണ്ടഹഹ! തൻ-

പുണ്യം പരിക്ഷീണമാ-

യെന്നഞ്ചുന്നിത; മർത്ത്യരിൽ പതനഭീ-

യില്ലാതെയിലാരുമേ.

-23-

‘ജീവേശ’ ‘പ്രിയതാത’ ഇങ്ങനെയഹോ!

സൗധസ്ഥരാം രാജ്ഞിമാ-

രാവേഗത്തൊടിതാ തുടർന്നു മുറയി-

ട്ടീടുന്നു; തൽക്രന്ദനം

ജീവല്പ്രേത “മഹാബലിക്ഷമ”വിഡം-

ബിക്കുന്നു ദൂരത്തുനി-

ന്നാവർത്തിപ്പൊരതിന്റെ മാറ്റൊലികളാൽ

കേഴുന്നു ദിഗ്ദേവിമാർ!

-24-

സ്നേഹാർദ്രാശയ! വൈദുഷീജിതജഗ-

ത്തായീറ്റുമങ്ങെയ്ക്കെഴും

മാഹാത്മ്യങ്ങളിൽ വിസ്മയിച്ചു കരയുന്നൂ

ഹന്ത! മാദൃക്കുകൾ,

ദേഹാലംബനമാം ഭവല്പ്രണയിലോകം

പിന്നെയെന്താം!-തടി-

ത്താഹാ! ചുട്ടു മഹാദ്രുമം; ലത നിലം-

പറ്റീ, പ്രരോഹാകുല.

-25-

സ്പഷ്ടം ഭൂമി മറയ്ക്കില്ലിന്ദു തെളിയും

വീണ്ടും മുഹൂർത്തത്തില-

പ്പുഷ്ടശ്രീരവി മൂടിയാലുമുയരും

പക്ഷം കഴിഞ്ഞാൽ മതി;

ദുഷ്ടക്കാലമഹാഗ്രഹത്തിനിരയാ-,

യീ ‘രാജാരാജേ’ന്ദു! ഹാ!

കഷ്ടം ‘രോഹിണി’യക്കലേശനെയിനി-

ക്കാണില്ല കേണാലുമേ.

-26-

ജീവച്ഛേദനമാകുമാധിപിടിപെ-

ട്ടാലും മനസ്വിവ്രജം

വൈവശ്യംകലരാതെ കൃത്യമതിയാൽ

വാഴാം കുറഞ്ഞോരുനാൾ

പൂവറ്റാലുമുടൻ കരിഞ്ഞിടുവതി-

ല്ലോരില്ല തീക്ഷ്ണക്ഷതം;

ഭാവത്തിൻ പരകോടിയിൽ സ്വയമഭാ-

വത്തിൻ സ്വഭാവം വരാം.

-27-

ആരാലെന്തു നിവൃത്തി?-ജീവിതരസം

കാംക്ഷിച്ചു മേന്മേലഹോ!

തീരാത്തോരതിതൃഷ്ണയാൽ രസന നീ-

ട്ടാൻ കഷ്ട!മിദ്ദേഹികൾ;

തോരാതുള്ളൊരു കണ്ണുനീരിലവരെ-

ച്ചുട്ടിട്ടു തല്ലാനയ-

സ്ക്കാരാഢ്യൻ പറ്റുപശ്യതോഹരനവാ-

ര്യക്രൗര്യനെന്നും വിധി!

-28-

അന്തശ്ചന്ദ്രശാരദ്ഘനാഭ തടവി-

പ്പൊങ്ങി പ്രദീപാംശുവാൽ

പ്രാന്തസ്ഫൂർത്തി കലർന്ന മാളികയില-

ശ്ശയ്യാതലത്തിൽ ക്ഷണം;

സ്വന്തം ദീപ്തി നശിച്ചഹോ രജതപാത്രം-

പോൽ തണുത്തേറ്റവും

ശാന്തം ഹന്ത! ശയിച്ചിരുന്നു ശിവനേ!-

യബ്ഭാനുവിൻമണ്ഡലം

-29-

കായും ഹൃത്തൊടടുത്തു കേണരുളുവോർ

നേരെ ചിരിച്ചും, തിരി-

ഞ്ഞായുർജ്യോതിഷതത്ത്വവിദ്യകളെ

നോക്കിക്കൊഞ്ഞ്ണംകാട്ടിയും,

ഭീയും ദീനതയും മഹാവിരതിയും

നോട്ടങ്ങളാൽ ചേർത്തുമാ-

ശ്രീയുക്താവയവങ്ങൾ തോറുമൊരുപോൽ

കൂത്താടിയാർത്തൂ മൃതി!

-30-

ലോകത്തെജ്ജഡമാക്കി നിർഭരനിശീ-

ഥത്തിന്റെ സന്താനമാം

മൂകത്വത്തെ മുതിർന്നു തൻ മുലകുടി-

പ്പിക്കും മഹത്ത്വത്തൊടും,

ഹാ! കർണ്ണങ്ങളിലുഗ്രശംഖമുരജ-

ധ്വാനങ്ങളേൽക്കാതെയും

ഭൂകമ്പക്കിലനങ്ങിടാതെയുമിതാ!

പൊങ്ങുന്നു നിശ്ശബ്ദത.

‍

-31-

അമ്പേ! പിന്നതിശൂന്യമാമൊരു മര-

ത്തോട്ടത്തിലുൽക്രാന്തനാം

വമ്പേരാർന്ന സുധാമുഖാഹിപതി നിർ-

മ്മോചിച്ച ചട്ടയ്ക്കിതാ!

മുൻപേ പോയ ‘മയൂരദൂത’കവി തൻ-

ശേഷിച്ച ഭസ്മങ്ങളി-

ന്നമ്പേലും കുശലങ്ങൾ ചൊൽ‌വൂ, നിപുണ-

ശ്രോത്രങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പടി!

-32-

“വന്നാലും വിധിയാൽ സ്വയം ത്വരിതമാ-

യെത്തും പ്രിയാകാരമേ-

യിന്നാളല്ലി, പിരിഞ്ഞു ഹന്ത, ചരമാ-

ശ്ലേഷം കഴിഞ്ഞിങ്ങു നാം!

ഒന്നാണിങ്ങെഴുമുഗ്രനാമനലഭൂ-

തത്തിൻ കരം തട്ടിയാൽ

വന്നാളും പരിണാമഭിന്നത പറ-

ഞ്ഞാലും ഭയം തോന്നുമേ!

-33-

മുക്കാലും പുകയായി ഞങ്ങൾ ചെളിയാ-

യൊട്ടൊട്ടുപുൽക്കൂട്ടമാ-

യുൽക്കാചഞ്ചലമായ ജീവിതമതി-

ങ്ങോരോന്നു മാറുംവഴി,

ഇക്കാണും നറുതുമ്പയും മൃദുലമാ-

മിപ്പർപ്പടപ്പുല്ലുമാ

നിൽക്കാതുള്ളൊരവസ്ഥ കണ്ടു ചെറുപൂ-

ങ്കൊത്താൽ ചിരിക്കുന്നതാം.

-34-

വഞ്ചീശിത്രി പരേത ‘ലക്ഷ്മി’യുടെ പൂ-

മൈചേർന്നു രോമോദ്ഗമം

തഞ്ചീടും തിരുമേനിതന്നവയവ-

ക്ഷോദങ്ങളാം ഞങ്ങളെ,

മിഞ്ചീ പാവകനീവിധം; മനുജർതൻ

ഭാഗ്യങ്ങളെങ്ങോർക്കിലു-

ള്ളഞ്ചീടും ചിതയെങ്ങു? ഞങ്ങൾ വിരവിൽ-

ക്കണ്ടിങ്ങു രണ്ടും സ്വയം.

-35-

കഷ്ടം! സ്ഥാനവലിപ്പമോ പ്രഭുതയോ

സജ്ജാതിയോ വംശമോ

ദൃഷ്ടശ്രീ തനുധാടിയോ ചെറുതുമി-

ങ്ങോരില്ല ഘോരാനലൻ

സ്പഷ്ടം മാനുഷഗർവ്വമൊക്കെയിവിടെ-

പ്പക്കസ്തമിക്കുന്നിതി-

ങ്ങിഷ്ടന്മാർ പിരിയുന്നു! ഹാ! -ഇവിടമാ-

ണദ്ധ്യാത്മവിദ്യാലയം!

-36-

ചോരച്ചെങ്കനൽ ചേർന്ന കൊള്ളിനിരപോൽ

പൂക്കും മുരുക്കും പരം

ചാർത്തീയെരിതീയൊടൊത്ത കുസുമം

വായ്ക്കുന്ന മുൾക്കള്ളിയും

ചാരം‌പൂണ്ടു ചവുണ്ട പൂവൊടിവിടം

ചൂഴ്ന്നോരെരുക്കും സ്വയം

സാരജ്ഞർക്കു ന്രേതിഹാസചരമ-

സ്ക്കന്ധം പ്രസംഗിക്കയാം.

-37-

പോകട്ടേയതു ഭൂതപിണ്ഡമനലൻ

ഭജ്ഞിക്കിലും ഭാവിയാം-

ലോകത്തിൽ ക്ഷതിയില്ല പുണ്യചരിത-

ന്മാർക്കെന്നു കേൾക്കുന്നിതേ;

ശോകം വേണ്ടയി, നമ്മളാ മഹിതർതൻ-

ശിഷ്ടാംശമല്ലോ, വരാ-

മാകല്പം പുകളിന്നമുക്കുമിനി നാം

തങ്ങും സ്ഥലങ്ങൾക്കുമേ

-38-

ഓരോന്നിങ്ങനെയോതുമപ്പൊടികളെ-

ത്തർജ്ജിച്ചു മേൽ കുട്ടവ-

ച്ചാരോപിച്ചു വപുസ്സതങ്ങു മിഴിനീ-

രോലുന്ന തജ്ഞാതികൾ,

സാരോദഗ്രനവ”പ്രസാദസര”മൊ-

ന്നർപ്പിച്ചു തന്നാൽ സ്തുതൻ

സ്ഫാരോച്ഛ്വാസമൊടാശ്രയാശനുമഹോ!

പൊങ്ങീ ബുഭുക്ഷാകുലൻ.

-39-

വൃതസ്തോത്രഗണം രചിച്ചു ദിവിഷദ്-

ശ്രോത്രോത്സവം ചേർത്തു നൽ-

ഭവ്യശ്രീകലരും നവീനമുനിയാ-

മിക്ഷത്രിയശ്രോതിയൻ

സുവ്യക്തം തനതംഗമിന്നു ബലിയായ്

നൽകുന്നിതിമ്മട്ടെഴും

ഹവ്യം ഭൂമിയിലില്ലഹോ! ഹുതവഹ-

സ്വാമിൻ! പ്രസാദിക്ക നീ!

-40-

വൃതദ്വേഷി വിരഞ്ഞു വജ്രകരനാ-

യെത്തീ വിയത്തിൽ സ്വയം

മിത്രസ്നേഹമൊടിങ്ങിതാ വരുണനും

വന്നൂ മരുത്തുക്കളും,

അത്രത്യാഗ്നിശിഖാളിപോൽ മുകളിൽ വ-

ന്നെത്തുന്നു രുദ്രാളിയും

ചിത്രം! മേഘഗണം ക്ഷണം മഴയിതാ

നിർത്തുന്നു ദൈവാജ്ഞയാൽ.

-41-

കൃത്യജ്ഞൻ ഹതകൈരളിക്കു നവമാം

ജീവൻ കൊടുത്തെങ്ങുമ-

ന്നിത്യഖ്യാതിയിയന്നൊരിസ്സുകൃതിതൻ

ദിവ്യാംഗസംഗത്തിനാൽ

അത്യർത്ഥാം പരിശുഷ്ക്കമാം ചിതയിലെ-

ഗ്ഗന്ധേന്ധനങ്ങൾക്കു മേൽ

പ്രത്യഗ്രാരുണമായ് മുളച്ച തളിരോ

പൊന്തുന്നു ചെന്തീയതോ?

-42-

ഹാ! ഗർത്തോപരി തീർത്ത പട്ടടയിലെ-

സ്സംസ്ക്കാരപൂതം, മഹാ-

ഭാഗന്തൻ ഗുണധോരണീമധുര,മി-

പ്രേതം സ്വദിച്ചീടുവാൻ

ഭൂഗർഭസ്ഥിതമായ ഭൂതനിവഹം

പൊക്കുന്നു നാക്കൊക്കെയ-

ന്നാഗശ്രേണികണക്കെ നീളുമനല-

ജ്വാലാവലേഹങ്ങളാൽ.

-43-

രോചിസ്സേറി വപുസ്സു പൊൽത്തകിടുപോൽ

പാളി പ്രധൂമാംശുകം

മോചിച്ചിമ്മഹനീയദാഹവിധിയിൽ

സംതൃപ്തനായ സത്വരം

വീചിക്ഷോഭമിയന്ന തീക്കടലുപോൽ

വ്യക്തസ്ഫുലിംഗാകുലൻ

ശോചിഷ്ക്കേശനിതാ സ്ഫുടം ജട വിതുർ-

ത്താടുന്നു രുദ്രാകൃതി

-44-

ഹാ! കാലാഭിഭവം വെടിഞ്ഞനുപദം

പൊങ്ങുന്ന ദാക്ഷിണ്യമേ!

ലോകാരാധിതരീതിയാർന്ന ലളിത-

ശ്രീ തേടുമൗദാര്യമേ!

പാകാർദ്രാവിരതാശ്രിതാശ്രിതപ്രണയമേ!

നിർഗേഹരായ നിങ്ങളി-

ന്നേകാലംബനമായൊരാലയമിതാ

കത്തുന്നു കേണീടുവിൻ!

-45-

ഊഹാഭ്യാസനിശാതചാരുധിഷണേ!

യുന്മേഷസമ്മൃഷ്ടസം-

മോഹാന്ധ്യപ്രതിഭേ! മുഹൂർദ്ധൃതകലാ-

പ്രസ്താരയാം ധാരണേ!

ആഹാ വെന്തെരിയുന്നു! നിങ്ങളഭയം

കൈക്കൊണ്ടു ചേർക്കാന്നൊരാ

സ്നേഹാർദ്രം, സരളദ്രുമം; നിലവിളി-

ച്ചാരാൽ പറന്നീടുവിൻ!

-46-

മങ്ങാത്തോരു മനോഗുണങ്ങളഖിലം

കാലൂന്നി മെത്തും മണം

പൊങ്ങാറായതിനാൽ സ്വയം പുകയിലും

സൗരഭ്യമേറും‌പടി

ഇങ്ങാശിച്ചു വസിച്ചെരിഞ്ഞു പിരിയും

ദേഹാണുപുഞ്ജങ്ങളേ-

യെങ്ങാഹാ!യിനി നിങ്ങൾ പോവതുയരും

കാറ്റിൽ കരഞ്ഞീവിധം.

-47-

പൊങ്ങിപ്പൊങ്ങിയകാലധൂമനിരപൊൽ

പര്യന്തമെങ്ങും നിറ-

ഞ്ഞിങ്ങിക്കാണുവതെന്തുവാൻ? - സുദൃഢമി-

ന്നോരോരു ഭാവങ്ങളാൽ;

തിങ്ങിക്കൈരളിതന്മനോഗുഹവെടി-

ഞ്ഞാശാഗണം താനഹോ!

മുങ്ങിത്തീയിലുമിത്തദാത്മജഗുണം

തപ്പും മഴപ്പാറ്റകൾ.

-48-

നാനാവ്യക്തി വഹിച്ചു കൈരളികരൾ-

ത്തട്ടാർന്നൊരാശോൽക്കരം.

താനാണിശ്ശലഭങ്ങളെന്നു ദൃഢമാ-

യുൾച്ചിന്തുമിച്ചിന്തയിൽ,

സൂനാകാരമടിഞ്ഞിവറ്റ ചിറക-

റ്റാഞ്ഞും കരിഞ്ഞും പെടും

ദീനാവസ്ഥകൾ കണ്ടെനിക്കു ഹൃദയം

പൊട്ടുന്നു ഞെട്ടുന്നു ഞാൻ.

-49-

മോഹത്താൽ തുനിയുന്നു നിങ്ങൾ, മൃദവാ-

മിമ്മേനിയെങ്ങു? ഗ്രനീ

ദാഹവ്യാപൃതനെങ്ങു വഹ്നീ? - അഥവാ,

സത്യം പതംഗങ്ങളേ!

ദേഹം നശ്വരമാർക്കു, മിങ്ങതൊരുവൻ

കാത്താലിരിക്കാ,സ്ഥിര-

സ്നേഹത്തെക്കരുതി സ്വയം കഴികിൽ നൂ-

റാവൃത്തി ചത്തീടുവിൻ

-50-

ഹാ! വണ്ടിൻ‌നികരങ്ങളും ത്സടിതിയി-

ദ്ദിവ്യൻ കവീന്ദ്രന്റെ മേൽ

ഭാവവ്യക്തികൾ കാട്ടിയിന്നനുമരി-

ച്ചാശ്വാസമേലാനിതാ

ദേവന്മാർ ചിലരാവസിച്ചിടുകയാൽ

കാറ്റത്ത്റ്റടിഞ്ഞാഞ്ഞിടും

ഞാവൽകായ് നിരപോലെ പോന്നു ചിതമേൽ

കേഴാതെ വീഴുന്നിതേ.

-51-

സത്യം ദേവകൾതാൻ സുഖത്തിലനുമോ-

ദിക്കുന്നു സത്തുക്കളോ-

ടത്യന്തം, സ്വയമപ്രകാരമനുശോ-

ചിക്കുന്നു ദു:ഖത്തിലും

നിത്യ സ്പർദ്ധിമനുഷ്യവർഗ്ഗമിവിടെ-

ക്കഷ്ടം ഗുണദ്വേഷിയായ്

പ്രത്യക്ഷത്തിലധ:പതിച്ചു സുരരേ!

ഹാ! നിങ്ങൾ താങ്ങീടുവിൻ.

-52-

പ്രാമാണ്യം സ്വയമാർന്ന പാണ്ഡിതി, പരി-

ഷ്കാരത്തിൽ നിത്യാ‍ദരം

സാ‍മാന്യാധികമായ ശക്തി കവിതാ-

സാമ്രാജ്യസംരക്ഷയിൽ

ശ്രീമാ‍ഹാത്മ്യമിവണ്ണമാർന്ന വിബുധ-

ജ്യോതിഷ്പതേ! നിൻ യശോ-

ഭൂമാവിൽ ചിൽ കൗശികവ്രജമഹോ!

പുച്ഛം നടിച്ചൂ ചിരം.

-53-

പണ്ടേയുണ്ടു മനുഷ്യനിഗ്‌ഗുണപുരോ-

ഭാഗിത്വ, മദ്ദുർഗ്‌ഗുണം

കണ്ടേറുന്ന വിവേകശക്തിയതിനെ-

ക്കൊന്നില്ലയിന്നേവരെ;

മിണ്ടേണ്ടാ കഥ-ഹന്ത! യിന്നതു വെറും

മൂർഖത്വമോ മോഹമോ?

വണ്ടേ! നീ തുലയുന്നു; വീണയി വിള-

ക്കും നീ കെടുക്കുന്നുതേ.

-54-

ശങ്കാപേതമുദിക്കുമർത്ഥരുചിയെ-

ങ്ങെങ്ങാ വെറും ശബ്ദമാ-

മാങ്കോലക്കുരുവിന്റെയെണ്ണയിലെഴു-

ന്നജ്ജാലകൗതൂഹലം?

ഹുങ്കാരത്തിലൊതുങ്ങുമോ പരഗുണോൽ-

കർഷങ്ങൾ? ഉണ്ടൂഴിയിൽ

പൂങ്കോഴിപ്രകരത്തിനും സ്ഥലമഹോ!

പുംസ്കോകിലങ്ങൾക്കുമേ.

-55-

വേണ്ടാ ചിന്തയിനിക്കലാനിലയ, വി-

ണ്ണേറും ഭവൽജ്യോൽ‌‌‌സ്നയെ-

ത്തീണ്ടാ ഭൗമതമസ്സുമിന്നസീതമാം

പക്ഷാന്തരംതാനുമേ

ഉണ്ടാകാം പരിഭൂതിഭീതി സുകൃത-

ശ്ലോകർക്കു; വെൺചാമ്പലു-

ള്ളാണ്ടാറുന്ന തദസ്ഥിലേശനിരയും

കത്തമതോർത്താധിയാൽ.

-56-

ശോകം‌പൂണ്ടുഴറിച്ചിരം വികൃതിഭേ-

ദാകൃഷ്ടമാം സാഹിതീ-

ലോകത്തിന്റെ ദുഷിച്ചുപോയ രുചിയെ

പ്രത്യാനയിപ്പാൻ ഭവാൻ,

പാകത്തിൽ കവിരാജരാജ! ഫലമാം-

വണ്ണം ചികിത്സിച്ചു;-ഭീ-

സ്തോകം വേണ്ടയിനിബ്‌ഭവാന്റെ ഗുളിക-

ച്ചെപ്പേന്തുമേ ശിഷ്യരും

-57-

ക്ഷീണിക്കാത്ത മനീഷയും മഷിയുണ-

ങ്ങീടാത്ത പൊൻപേനയും

വാണിക്കായ് തനിയേയുഴിഞ്ഞു വരമായ്

നേടീ ഭവാൻ സിദ്ധികൾ:

കാണിച്ചു വിവിദാദ്ഭുതങ്ങൾ വിധിദൃ-

ഷ്ടാന്തങ്ങളായ്, വൈരിമാർ

നാണിച്ചു, സ്വയമംബ കൈരളി തെളി-

ഞ്ഞൂക്ഷിച്ചു മോക്ഷത്തെയും.

-58:-

എന്നാലിപ്പണിതീര്ന്ന ഗോപുരമുണ-

ങ്ങീട്ടില്ലുറപ്പാർന്നതി-

ല്ലെന്നയഗ്ഗളനാളമെത്തിയ ഭവൽ-

പ്രാണങ്ങൾ കേണാകിലാം

എന്നായാധിയിവർക്കു; ഹാ! വിധി വിനോ-

ദിക്കുന്നു; നട്ടുച്ചയായ്

നിന്നാ ഭാസ്ക്കരനസ്തമിച്ച; മുഴുകീ

കണ്ണീരിലർണ്ണോജിനി.

-59-

കേണാലും മനമേ, കിളർന്നെരിയുവോ-

രിത്തീയിലക്കൈരളീ-

പ്രാണാലംബനമാം കനിഷ്ഠതനയൻ

കത്തുന്നു തത്താദൃശൻ!

വീണാഹാ! കര്യുന്നിതാർദ്രമുഖിയി-

ബ്‌ഭൂദേവി, വാഗ്ദേവിതൻ

വീണാമുക്തകരാർപ്പിതാസ്യകമലം

കണ്ണീർ തുളുമ്പാറുമായ്.

-60-

കാണുംമട്ടിലിടയ്ക്കിടയ്ക്കു തെളിവോ-

രിത്താരചക്രോൽക്കരം

പൂണും തേരുകളേറി മേഘമൊഴിയും

വിണ്ണിന്റെ ഖണ്ഡങ്ങളിൽ

താണുമ്പൊങ്ങിയുമങ്ങടുത്തുമകല-

ത്തായും തിരക്കായിതേ

ചേണുട്ടീടിന വിദ്യയാൽ സ്ഥിരപദം

പ്രാപിച്ച വൈമാനികർ.

-61-

വാനത്തബ്ബഹുദൂരെ വന്മഹിമയാൽ

പണ്ടേ മഹാത്യുന്നുത-

സ്ഥാനം ചേർന്നവരിങ്ങെഴും വ്യസനമോർ-

ത്തിന്നാർത്തിതേടുന്നിതേ!

നൂനം ഭൂമിയൊടുണ്ടവർക്കു വലുതാം

സ്നേഹം, തമസ്സറ്റെഴും

ജ്ഞാനത്താൽ നിജ ദേശകാലകൃതമാം

ദൂരങ്ങളോരില്ലവർ.

-62-

എന്നല്ലിത്തിരുമേനിതാനുമിവരൊ-

ത്തന്യൂനമാഹാത്മ്യമാർ-

ന്നെന്നേക്കും സ്വയമപ്പദത്തിൽ വിലസും

ജ്യോതിസ്സിലൊന്നാമിനി

എന്നദ്ദിവ്യരറിഞ്ഞു ഭൂമി വെടിയു-

ന്നോരീ മഹാനെ ദ്രുതം

വന്നേറ്റം ബഹുമാനപൂര്വ്വമെതിരേ

റ്റീടുന്നുവെന്നും‌വരാം.

-63-

ഓജസ്സാർന്ന മുഖങ്ങൾ ചൂഴെയുരുകും

തൂവെള്ളിപോൽ ശുഭ്രമാം

തേജസ്സിൻ പരിവേഷമാർന്നു തെളിവിൽ

കാണുന്നിതാ വ്യക്തികൾ;

രാജച്ചന്ദ്രികയൊത്ത രമ്യവസനം

പൂണ്ടോരഹോ! സ്ഫാടിക-

ഭ്രാജന്മൂർത്തികൾ വാണിതന്റെ പരിഷൽ-

സാമാജികന്മാരിവർ.

-64-

ത്വിട്ടാളും മിഴിശബ്ദരാശിതിവാൻ

വിട്ടും വിരഞ്ഞാദിനൂൽ

കിട്ടാൻ പണ്ടു കടുന്തുടിധ്വനികളിൽ

കർണ്ണം കൊടുത്തും സ്വയം

എട്ടായ് തീർത്ത സരങ്ങൾ കുച്ഛസഹിതം

കൂട്ടിപ്പഴക്കത്തിലും

പൊട്ടാതക്കിയ സൂത്രഹാരമെഴുമീ

ശ്രീമാനതിൽ പാണിനി.

-65-

'ഭാഷാ' വ്യാകരണം നിജാഭിധയിലായ്

തീർത്തന്നിജോപജ്ഞമാം.

ഭാഷാശാസ്ത്രമതിൽ "ലഘൂ"കരണവും

ചെയ്തൊരു ദേഹത്തിനായ്

തോഷാശ്രുക്കൾ പൊഴിഞ്ഞു രണ്ടു കരവും

പൊക്കീട്ടു മുല്പെട്ടിതാ

ശേഷാരാധിതപാദനമ്മുനി കനി-

ഞ്ഞാശിസ്സു തൂവുന്നിതേ.

-66-

തന്നെത്താൻ നിജചിന്തയിൽ ബലികഴി-

ച്ചാർജ്ജിച്ച നിക്ഷേപമി-

ങ്ങന്യന്മാർ പകരുന്നകണ്ടു, കൃതിയായ്-

ത്തീരുന്നു വിദ്വാൻ സ്വയം,

പിന്നെത്തല്പരിപോഷണശ്രമഫലം

പാർത്താലവൻ പൂണ്ടിടും

ധന്യത്വം പറയേണ്ടതില്ലയി ഭവാൻ

മോദിച്ചു സത്യം മുനേ!

-67-

കാണാമമ്മഹനീയരിൽ പലരെയും

പിന്നിട്ടു പിന്നെപ്പരം

ചേണാർന്നോരു കവീന്ദ്രപട്ടബിരുദം

പൂണ്ടുജ്ജ്വലന്മൗലിയായ്

വീണാപുസ്തകഹസ്തരാം പരിജന-

ത്തോടൊത്തു ഗൈർവാണിതൻ

പ്രാണാധായകനാം മഹാദ്യുതിയെഴു-

ന്നെള്ളുന്നു മെല്ലെന്നിതാ.

-68-

അംഗാരത്തിലെരിഞ്ഞു ശുദ്ധിതടവും

പൊന്നൊത്തു സത്വാഗ്നിയിൽ

ശൃംഗാരക്കറ പോയ്തെളിഞ്ഞൊരു മഹാ-

സൗന്ദര്യസാരാകൃതി;

അംഗാശ്ലേഷവിധിക്കു മിത്രമണിയെ-

ക്കുണ്ടാഞ്ഞു നീട്ടുന്നിതാ

തുംഗാഭിഖ്യയെഴും കരാംകുരമഹോ!

ശുക്രങ്കണക്കാക്കവി.

-69-

നൊന്താളുന്നഴലൊത്തു നിർമ്മലമുഖാ-

ദർശത്തിൽ മൂർച്ഛിച്ചെഴും

ചിന്താരൂഢകൃതജ്ഞതാബഹുമതി-

സ്നേഹാനുമോദങ്ങളാൽ

സന്താപാശ്രുകണങ്ങളൊത്തു തുടരും

സന്തോഷബാഷ്പം ചൊരി-

ഞ്ഞെന്താമിക്കുശലോക്തിയിൽ കവിവരൻ

ബന്ധിക്കുമന്തർഗ്ഗതം?

-70-

ആ മന്ത്രിച്ചഴലാർന്ന ഭൂമിയെ വെടി-

ഞ്ഞെത്തും ഭവാ‍ന്നാദ്യമായ്

ശ്രീമൻ, ബാഷ്പസമാവിലാക്ഷരമുര-

ച്ചീടുന്നു ഞാൻ സ്വാഗതം

ഹാ! മർത്യൻ സുരഭാവമാർന്നിടുകിലും

ഭൂസ്നേഹി; നിർഹേതുക-

പ്രേമം തന്നെ ജയിപ്പൂ, ലോകമതുതാ-

നാനന്ദദു:ഖാത്മകം.

-71-

ഏകാന്തം സുഖമിങ്ങു, നിത്യമഴലാം

താഴെത്തമോഭൂമിയിൽ,

പോകാ സക്തി തമ:പ്രകാശശബള-

ശ്രീയൊത്ത മദ്ധ്യോർവ്വിയിൽ,

ഛേകാത്മാചലഭോഗഭൂവിൽ നിമിഷ-

ന്തോറും രസോന്മേഷിയാം,

ശ്രീകാളും രസകാമധേനു രസയാ-

മോർക്കിൽ കവിക്കെന്നുമേ.

-72-

ഹേമക്ഷ്മാധരകൂടകല്പകമലർ-

ക്കാവിന്റെ ഭാഗങ്ങളിൽ

പ്രേമത്തിൽ സുരയൗവതങ്ങളനിശം

പാടുന്ന മദ്വാണികൾ

സാമഞ്ജസ്യമെഴും ഭവൽഫണിതിയിൽ

സഹ്യാദ്രിസാനുക്കളിൽ

ഭൂമൻ, ഭൗമ’കുമാര’രോതുവതെനി-

ക്കേകുന്നു രോമോദ്ഗമം.

-73-

ഭംഗംവിട്ടു രസപ്രവാഹമമര-

പ്രാമാണികർക്കപ്സരോ-

രംഗത്തിൽ തിരതല്ലിയെന്നുമരുളും

മദ്രൂപകങ്ങൾക്കു മേൽ

അംഗസ്വന്ത’കലാവിലാസ’വശയാ-

യാടുന്ന വാഗ്ദേവിത-

ന്നംഗക്ഷേപകതൂഹലങ്ങളുമെനി-

ക്കാനന്ദമേകുന്നുതാൻ.

-74:-

രാസ്യശ്രീഗതിയാൽ സ്വയം ‘രഘു’വിനെ-

പ്പോ’ലാംഗ്ലസാമ്രാജ്യ’മാം

പ്രാജ്യത്വംകലരുന്ന വാഗ്‌ലഹരിയാൽ

വിശ്വം ജയിച്ചു ഭവാൻ;

പൂജ്യഖ്യാതിയെഴും സുധാസദൃശിയ-

ഗ്ഗൈർവാണിതാനും തണു-

ത്താജ്യമ്പോലെയുറച്ചുപോയ നിലവി-

ട്ടിപ്പോൾ ദ്രവിച്ചു കവേ!

-75-

ഖേദവ്യാകുല, കേരളാവനി കര-

ഞ്ഞീടുന്നതും, തീവ്രനിർ-

വ്വേദവ്യാഹതചിത്ത കൈരളി വിര-

ഞ്ഞിമ്മട്ടു മൂർച്ഛിച്ചതും,

ഹാ! ദർശിച്ചു ഭവദ്ഗുണങ്ങളനുമാ-

നിക്കാം സഖേ! ഭൂവിൽ നിർ-

വ്വാദം വിശ്വഭരം രസത്തിൽ നിലനിർ-

ത്തീടുന്നു വാഗ്വേദികൾ

-76-

താരിൻ സൗരഭധാടി തെന്നലതുപോൽ

സ്വച്ഛന്ദവഗ്വീചിയാൽ

പാരിൻ പ്രാജ്യഗുണം പരത്തിയതിനെ-

ബ്‌ഭോഗാർഹമാക്കും മഹാൻ

നേരിൽ പ്രാണനിളയുക്കു, പിന്നെ മറയാൽ

താരാട്ടി ബാല്യം മുതൽ

ഭൂരിച്ഛാന്ദസർ പോറ്റിയോരു വസുധ-

യ്ക്കോർക്കിൽ കഥിക്കേണമോ?

-77-

അംഗച്ഛേദനതുല്യമാണു ഭവതി-

ക്കേതാദൃശ്യന്മാർ നിജോ-

ത്സംഗം വിട്ടു പിരിഞ്ഞുപോവതു, വിധി-

ക്കിമ്മട്ടു കീഴ്പ്പെട്ടിനി,

തുംഗപ്രാഭവമാർന്നിടും ത്രിപഥഗാ-

സംഗത്തിനാൽ സ്തുത്യമാം

‘വംഗ’ദ്യോവിലുദിച്ചുയർന്ന ‘രവി’യെ

സ്നേഹിക്ക വിശ്വംഭരേ!

-78-

ഈവണ്ണം തുടരുനതിന്നിടയില-

ശ്ശാകുന്തളോദ്യദ്യശോ-

ധാവള്യംകലരും കവീന്ദ്രനുടനേ

കമ്പിട്ടു മുമ്പാക്കവേ,

ഭാവസ്വച്ഛതയാർന്നു ചാരുകവിതാ-

മന്ദസ്മിതം‌പോൽ മന-

സ്സാവർജ്ജിപ്പൊരു ധാമമെത്തി നിലകൊ-

ള്ളുന്നൂ നിരാഡംബരം.

-79-

“ശ്രീമൻ, ഭൂപരിവർത്തനങ്ങളിലിട-

യ്ക്കെങ്ങോ മറഞ്ഞേറെനാ-

ളീമട്ടിൽ പടുദന്തലേഖനി നയി-

ച്ചിപ്പോൾ ‘ഗണേശോ’ദ്ധൃതം

ആ മന്നാടകചക്രമ്പിൽ നിജവാ-

ക്കൂടേ തിരിക്കും ഭവാ-

നാമർജ്ജിച്ചിതു കാലസിന്ധുവിലഹോ

സംസാരപാരിപ്ലവം!“

-80-

ഖ്യാതിപ്പെട്ട പുരാണരൂപകകവി-

പ്രൗഢൻ കനിഞ്ഞീ വച-

സ്സോതി സ്വസ്തി പറഞ്ഞുമാറുമുടന-

ങ്ങോരോ കലാവല്ലഭർ

ഹാ! തിക്കുന്നു, സമാനുകമ്പരവരിൽ

പൗരസ്ത്യപാശ്ചാത്യരാം

ജ്യോതിർവിത്തുകൾ മുഖ്യരാണുപചിത-

ജ്യോതിഷ്പ്രസാദോജ്വലർ.

-81-

നാലഞ്ചാളുകൾ പിന്നെയർച്യപദരാ-

വേദാന്തിമാരപ്പുറ-

ത്താലങ്കാരികരാഗമജ്ഞർ പലര-

ന്നൈരുക്തികന്മാർ ചിലർ

നീലശ്രീലശരന്നഭസ്സിലുയരും-

ഗംഗാതരംഗത്തിലെ-

പ്പാലഞ്ചും പുതു ബുദ്ബുദപ്രഭയൊടും

പൊങ്ങുന്നിതങ്ങങ്ങവർ

-82-

താണാ ദിക്കിനു തെല്ലുദൂരെയുടനെ

കാർകൊണ്ടലിൻ കോടിയിൽ

കാണാമാഭ കടൽക്കരയ്ക്കൊരു കരും-

വാർകൈത പൂക്കുന്നപോൽ,

ഏണാങ്കന്റെയപൂർണ്ണബിംബമവിടെ-

പ്പൊങ്ങുന്നതോ? വാണിതൻ

ചേണാർന്നീടിന ഹംസമാ വഴി പറ-

ന്നെത്തുന്ന സന്നാഹമോ!

-83-

അല്ലിൽ ദ്യോവിൽ മഹാണ്ഡകോടികൾ ചലി-

ച്ചങ്ങങ്ങു പൊങ്ങും രവം

തല്ലിക്കൂടിയ വാദ്യമൊത്തനുരണി-

ച്ചാ വീണ കേണീടവേ,

കില്ലില്ലിങ്ങു കനിഞ്ഞു ദേവിയെഴുനെ-

ള്ളീടുന്നിതിപ്പുത്രനെ-

ച്ചൊല്ലിത്താപമൊടും സുരർഷിനിവഹ-

വ്യാഗീത, വാഗീശ്വരി.

-84-

അക്കാർവിട്ടു തെളിഞ്ഞ ഹംസപതിമേൽ

തങ്ങി ക്ഷണം ഭൂമിയിൽ

തൃക്കാരുണ്യകടാക്ഷദീധിതി നറും

പാൽ‌പോൽ പരത്തി സ്വയം;

ചിൽക്കാമ്പാമവൾ കേരളോർവ്വിയെയഹോ!

കാണുന്നു ദു:ഖാബ്ധിയിൽ,

തൽക്കായത്തിലടിഞ്ഞ കൈരളിയെയും

നോക്കുന്നിതമ്പാർന്നുടൻ.

-85-

ഉന്നിദ്രാഭകലർന്നു കാറ്റിലിളകും

കാറൊത്തു കാലോളവും

പിന്നിൽ പാറിയ കൂന്തൽമേൽ വിലസിയും

തൂമഞ്ജുപൂ’മഞ്ജരി’

ചിന്നിപ്പൂവുടയാട ‘സാഹ്യ’മിയലും

പൊൻ‌നാടയാൽ മിന്നിയും

മന്നിൽ പെട്ടു കിടക്കുമമ്മകളെ നിർ-

വർണ്ണിച്ചു വർണ്ണാത്മിക.

-86-

സ്ഥൂലദ്രാവിഡമട്ടുവിട്ടു നിയമ-

സ്വച്ഛാംഗിയായോമന-

ക്കോലം ‘സംസ്കൃത’മോടിയാൽ വികൃതമാ-

ക്കീടാതെ ചേതോഹരി.

ഫാൽത്തിങ്കലഴിഞ്ഞ് സൂക്ഷമ’തിലകം’

പൂരിച്ചു സദ്”ഭൂഷണം”

ലോലശ്രീയൊടു പണ്ടു മൂർച്ഛയിതിലും

ശോഭിച്ചിടുന്നുണ്ടിവൾ.

-87-

മിണ്ടാതിന്നിലയിൽ ശയിക്കിലുമഹോ

മാധുര്യമേലും മുഖ-

ത്തണ്ടാരിൻ മൃദുസംവിധാനഗതിയാ-

ലോതുന്നിതേതാണ്ടിവൾ

“വേണ്ടാ ജീവിതമിന്നിയെന്നുടലിലും

വൈരൂപ്യമേകീടുവോ-

രുണ്ടാം മേലിലനേക,രസ്തമിതനാ-

യെൻ സൂര്യ”നെന്നൊക്കവേ.

-88-

ആകാശത്തിലുടൻ പ്രഭൂതരുജപു-

ണ്ടെത്തുന്നിതഞ്ചാറു ന-

ല്ലാകാരപ്രഭ ഹംസപക്ഷരുചിയാം

മേക്കട്ടിതൻ താഴെയും

ഹാ! കാരുണ്യമിയന്നു കുണ്ടിതഖിലം

കേഴുന്നു വാഗ്ദേവിതാൻ;

ശോകാവസ്ഥ പരസ്പരം പകരുമി-

ങ്ങാർദ്രാ‍ശയർക്കാർക്കുമേ.

-89-

തേനഞ്ചീടിന ‘ഗാഥ’യാലൊരു മഹാൻ

താരാട്ടി മുമ്പമ്പിയ;-

ന്നാനന്ദാശ്രുവിൽ മുക്കി മറ്റൊരു മഹാ-

ധന്യൻ ‘കിളിക്കൊഞ്ചലാൽ’;

ദീനത്വം കലരാതെയന്യസരസൻ

‘തുള്ളിച്ചു’തൻപാട്ടിനാൽ’;

നൂനം കൈരളിയമ്മയും ശിശുവുമായ്-

നിന്നാളവർക്കന്നഹോ.

-90-

അക്കാണും പ്രഭപൂണ്ടടുത്ത് വിലസും

സാരസ്വതന്മാരിലീ-

മുൽക്കാര്യങ്ങൾ നിനച്ചു കേഴുവവരാ-

ണിച്ചൊന്ന മൂന്നാളുകൾ;

ഉൾക്കാമ്പാടിയവർക്കു പിൻപിലെഴുമ-

മ്മറ്റുള്ളപേർ ദേവിതൻ

തൃക്കാൽ കൂപ്പുകയാം സമാധി വരുവാൻ

തോരാത്ത കണ്ണീരൊടും.

-91-

പ്രവ്യഗ്രാശയരായ് പകച്ചഴൽ വഹി-

ച്ചിമ്മട്ടു നിന്നീടുമ-

ദ്ദിവ്യസ്ത്രീപുരുഷർക്കുശേഷമുടനേ

രോമാഞ്ചമേകും പടി;

ഭവ്യപ്രദ്യുതിപൂണ്ടു ഭാരതിയെഴും

സ്ഥാനത്തിൽനിന്നപ്പൊഴീ-

സുവ്യക്താക്ഷരവാണീ മാറ്റൊലിയൊറ്റും

കേൾക്കുന്നു ദിക്കാകവേ;

-92-

“വത്സേ! കൈരളി,യാശ്വസിക്ക,വിധിസ-

ങ്കല്പത്തെ മാനിക്ക, നിൻ-

ഹൃത്സേതുക്കൾ തകർത്ത മോഹനദിവി-

ട്ടേറീടുകെൻ പൈതലേ,

സത്സേവ്യേ! സഖീ! കേരളാവനി! കുഴ

ഞ്ഞീടായ്ക് ദു:ഖങ്ങളിൽ;

ചിത്സേകച്യുതമോഹനായ ഭഗവൽ-

പാദന്റെ മാതാവു നീ.

-93-

ലോകം നിത്യചലം, വൃഥാ മൃതിഭയം

തോന്നുന്നു മാറ്റങ്ങളിൽ

പാകത്തിൽ പൊരുളൊന്നുതന്നെ;പലതാ-

മദ്ദേശകാലങ്ങളാൽ;

ഏകവ്യാകുലവിശ്വചക്രപടലം

ധർമ്മാക്ഷദണ്ഡത്തിൽനി-

ന്നാകല്പം ചുഴലുന്നു, തദ്ഗതി തടു-

പ്പാനില്ല കൈയാർക്കുമേ!“

-94

വീഴുന്നു സുരബാഷ്പവൃഷ്ടിയുടനേ-

യൽക്രാന്തനാത്മാഭയാൽ

ചൂഴും തേരിലുയർന്നിടുന്നു വഴിമേൽ

ഹംസാരവത്തോടുമേ,

കേഴും വ്യക്തികൾ വാണിമാതൊടുമിതാ

മായുന്നിതങ്ങങ്ങുതാൻ.

താഴുന്നൂ ദശമീഹിമാംശു കടലിൽ

പൊങ്ങും തരംഗത്തിലും.

-95-

ഹാ! കണ്മൂടിയിരുണ്ടു ദിക്കഖിലവും

വ്യാപിച്ചു മേന്മേൽ മഹാ-

കാകശ്രേണികൾപോലെ വന്നുരുതമ-

സ്കാണ്ഡങ്ങൾ തിങ്ങുന്നിതേ

ലോകവ്യക്തചരിത്രകൃത്തു വിധിയീ-

നാളായ താളിൽ സ്വയം

ശോകവ്യഞ്ജകമായടച്ചു മഷിതേ-

ച്ചീടുന്നു കില്ലില്ലതിൽ.

-96-

വാണീസംഗമവും സുരാഗമനവും

മറ്റും വൃഥാ വാസനാ-

ശ്രേണീനിർമ്മിതമാണു; കാണ്മതു ദിവാ-

സ്വപ്നങ്ങളാണൊക്കെ ഞാൻ

താണീലിന്നു വിയോഗവേദന, മറി-

ച്ചെന്നന്താരാത്മാ ഭൃശം

കേണീടുന്നിതുണർന്നഹോ! ജനനിയെ-

ത്തേടും കിടാവെന്നപോൽ

-97-

പോയീ കൈരളിതൻ പ്രശസ്തതനയൻ!

പോയീ മഹാപണ്ഡിതൻ!

പോയീ ശിഷ്യസുഹൃല്പ്രിയൻ ഭസിതമഅ-

യമ്മേനി! പേരായ് മഹാൻ;

മായീഭൂതമഹോ ജഗത്സ്ഥിതി!യിതാ-

മാദൃക്ഷരിൽ ശോകമി-

സ്ഥായീഭാവമിയന്നു; ബാഷ്പനിരയും

നിൽക്കാത്ത നീർച്ചാട്ടമായ്.

-98-

ആഹാ! നിഷ്ഠുരരാത്രി! യമ്മഹിതനെ-

ത്തിന്നന്നു സിദ്ധിച്ചൊര-

ദ്ദേഹായാമമൊടുന്നുരണ്ടു പുരുഷാ-

യുസ്സെന്തു നീളാഞ്ഞു നീ?

സ്നേഹാർത്തർക്കു സുഖം വളർത്തുമതു നീ

ചെയ്തില്ല; വേൺറ്റാ, സ്വയം

മോഹാന്ധത്വമിയന്നു ഞങ്ങൾ, പകലും

രാവാണു ഞങ്ങൾക്കിനി.

-99-

പറ്റീ പേരിതു "കാലയുക്ത്യ"ഭിധമാ-

മാണ്ടേ! അനർത്ഥങ്ങളെ-

പ്പെറ്റീടാനിടചേർന്നൊരുഅ"മ്മിഥുന"മേ!

യോഗം മഹാകേമമായ്!

തെറ്റീട്ടില്ല നിനക്കു "പഞ്ചത"യുമ-

ന്നാളേ! യഹോ! നിങ്ങളെ-

പ്പറ്റീട്ടഞ്ചണമിങ്ങു ഞങ്ങൾ മൃതിയെ-

പ്പക്ഷേ ജയിച്ചലുമേ.

-100-

ഐരോപ്യാഹവവഹ്നി ഭൂമിയെ ദഹി-

പ്പിക്കുന്നു, കച്ചോടമാം

പേരാളും ധനരക്തനഅഡി നിലവായ്,

ത്തെറ്റീ ഗ്രഹാനുഗ്രഹം,

ഓരോ വ്യാധികളായിതാ യമനുമാർ-

ന്നെത്തുന്നു, ഞങ്ങൾക്കെഴും

ഘോരാന്തർജ്വരപീഡ കാൺകതുകളെ-

ത്തുച്ഛീകരിച്ചു വിധേ!

-101-

ഇല്ലേറെപ്പരമാർത്ഥസൂരികൾ, കവി-

സ്ഥാനാർഹരില്ലത്രപേർ;

ചൊല്ലേറും ശുഭശീലനിഷ്ഠരവരിൽ-

പ്പിന്നെച്ചുരുക്കം ചിലർ;

ഉല്ലേഖിച്ച ഗുണങ്ങൾതന്നെ തികവോ-

രില്ലാരു മുണ്ടെങ്കില-

ങ്ങല്ലേ? ഹാ! തിരുമേനി,-ആരിവിടെയീ

നഷ്ടത്തെ വീട്ടാനിനി?

-102-

ചാരുത്വം തികയും സുമങ്ങളെയുടൻ

വീഴ്ത്തുന്നു പൂവല്ലികൾ;

ചോരും മാധുരിയാർന്ന പക്വനിരയെ-

ത്തള്ളുന്നു വൃക്ഷങ്ങളും;

പാരും കൈവെടിയുന്നു പുത്രരെയഹോ!

പാകാപ്തിയിൽ-ദോഷമായ്-

ത്തീരുന്നോ ഗുണമിങ്ങിവറ്റ കഠിന-

ത്യാഗം പഠിപ്പിക്കയോ?

-103

കേണീടിൻ പ്രിയരേ!യുഴന്നു ഗതികെ-

ട്ടുള്ളോർ സമസ്തസ്വമായ്-

പേണീടും ചുടുകണ്ണുനീരിനു തുലോം

ധന്യത്വമേകീടുവിൻ!

പ്രാണീഭൂതമഹാനിനി പ്രതിനിവൃ-

ത്തിക്കില്ല, ശോകാപഗാ-

വേണീവായ്പിൽ വിവേകവഞ്ചി ശകലം

പോകില്ല മുമ്പോട്ടുമേ.

-104-

സ്യാനന്ദൂരപുരത്തവാന്തരവഴി-

ക്കോണൊന്നി,ലാഡംബര-

ന്യൂനശ്രീ തടവി, സ്സദാ പലകലാ-

നിഷ്ണാതർ തേടുന്നതായ്

ആനന്ദാലയമായ് ലസിച്ച ഗുരുവിൽ-

വെണ്മാടമേ! എന്തിന-

സ്ഥാനത്തിശ്ശവഗോപുരാകൃതിയിൽ നീ

നിൽക്കുന്നു? നോക്കാൻ പണി!

-105-

കൂറാളും തിരുമേനി കൃത്യപരനായ്

പിൻ പൂമുഖം പൂകവേ

മാറാതമ്മലർ‌വായു വീശുവൊരു നൻ-

മല്ലീനികുഞ്ജങ്ങളേ!

വേറാശയ്ക്കിടമില്ല, നിങ്ങൾ ചൊരിയും

വെൺപൂക്കളെത്തദ്ബലി-

ച്ചോരായോർത്തു ചുഴന്നു കാക്കകളിനി-

ക്കൊത്തീടുമോർത്തീടുവിൽ!

-106-

ജാലംപോലെ ഭവാന്റെ ലീലകൾ വിഭോ!

പോയീ, പ്രിയാനന്ദന-

സ്യാലന്മാർക്കു നിജാലയം 'ബലിപുരം'

താനായിനിസ്സര്‌വ്വഥാ;

ആലംബിച്ചവയെക്കുമാരരവിടെ-

ത്തച്ചിത്രവൈദഗ്ധിതൻ-

കാലദ്ധ്വം സനജാഡകൊണ്ടു വെറുതേ-

യുൽക്കണ്ഠ കൂട്ടാം ചിലർ.

-107-

ഓമൽത്താർമണമാർന്നൊരായരമന-

പ്പുവാപിയിൽ പ്രീതിയാൽ

ശ്രീമൻ! രോഹിതരൂപനങ്ങു നടുവിൽ

പോയ് നീന്തി നീരാടിപോൽ;

ഹാ! മത്തൻ യമധീവരൻ വലയെറി-

ഞ്ഞേല്പ്പിച്ചുപോൽ; ഈശ്വരാ!

ഭീമത്വം കലരുന്ന വൈതരണിയീ-

വാർത്തയ്ക്കു ലാക്കാം കുളം!

-108-

ഹാ! രോഗം കഫദോഷമല്ലി, സുഖമാം

നാലഞ്ചുനാൾക്കുള്ളിലെ-

ന്നോരോന്നാശയൊടോർത്തു ഞങ്ങൾ; വിധിയോ

ചിന്തിച്ചു വേറേവിധം;

ഘോരോദന്തമിതാ തറച്ചിതു ചെവി-

ക്കാഹന്ത! നേരായിതുൾ-

ത്താരോർക്കാ-ബത, രാഹുതന്നെ രവിയിൽ

കല്പാന്തകാലാഹിയായ്!

-109-

മങ്ങാതിപ്പൊഴുമുള്ളിലമ്മുഖവുമ-

സ്സല്ലാപവും മൈത്രിയാൽ

വിങ്ങാറുള്ള വിലോകനങ്ങളുമഹോ!

നൽകുന്നിതമ്മാതിരി;

എങ്ങാവോ തിരുമേനിയിന്നു? വരുമോ

വീണ്ടും? കവീന്ദ്രോക്തിപോ-

ലിങ്ങാഗന്ഋഉകവൈകൃതം സ്ഥിതിയഹോ!

ദേഹിക്കു നിത്യം മൃതി.

-110-

കാലത്തൂണുകഴിഞ്ഞു കൗതുകമൊടും

ചെമ്മേ മുറുക്കു സ്വയം

ലോലശ്രീതിലകാഭ തൂവി, വിതറി-

പ്പൂങ്കർണ്ണഭൂഷാരുചി

പാലഞ്ചും സ്മിതമോടൊരംശുകമുടു-

ത്തെത്തുന്നൊരമ്പാർന്നതി-

ക്കോലം പോയിതു ചിത്തമേ, യയവിറ-

ക്കിക്കൊൾകയക്കാഴ്ച നീ!

-111-

ചട്ടറ്റീടിന ശോഭചേർന്ന പനിനീർ-

പ്പൂച്ചെണ്ടു പൊന്നൂലിനാൽ

കെട്ടപ്പെട്ടതുപോലിണങ്ങിയ തല-

പ്പാവാർന്നു കാമ്യാകൃതി

ചട്ടയ്ക്കാഭകലർത്തി മേല്വിലസുമ-

ച്ചിത്രാംഗവസ്ത്രാഢ്യനായ്

തിട്ടം ഹാ! രഥമേറിയും സ്മൃതിപഥ-

ത്തിൽത്താൻ ചരിക്കാമിനി

-112-

ശ്രീതാവുന്നൊരു വഞ്ചിവല്ലഭമഹാ

ഹൗണീകലാശാലയാം

മാതാവിൻ സ്തനമുണ്ടറിഞ്ഞിതു ഭവാൻ

പാശ്ചാത്യവിദ്യാരസം

നേതാവും സ്വയമായിതങ്ങൊടുവില-

ന്നാ വീരസൂ ധന്യയാ-

യോതാമിന്നവൾ കൈരളിക്കു കിടയായ്

വാടുന്നു വിദ്വന്മണേ!

-113-

ലീലാനിർജ്ജിതവിദ്യരായ് പുകഴ്പര-

ത്തീടുന്നൊരേതൽ കലാ-

ശാലാപണ്ഡിതലോകവും പ്രിയതയാൽ

വിദ്യാർത്ഥിസന്ദോഹവും

ആലാപങ്ങളിലിന്നു താവകഗുണം

വർണ്ണിച്ചു കണ്ണീർക്കണം

ലോലാഭം പുതുമുത്തുപോലരിയ കൈ-

ലേസാൽ തുടയ്ക്കുന്നിതേ!

-114-

ഗാഢസ്നേഹമൊടങ്ങു കൿഷ്യയിലണ-

ഞ്ഞാ ശിഷ്യതാരാവലി-

ക്കൂഢശ്രീ ഹിമരശ്മിയായ് സുധചൊരി-

ഞ്ഞാരാൽ വിളങ്ങുന്നതും,

പീഠംവിട്ടു നിവർന്നെണീറ്റു നൊടിയിൽ-

ച്ചാഞ്ഞാഞ്ഞുദാരാഭയിൽ

പാഠവ്യാഖ്യ കുറിക്കുമപ്പലക ലാ-

ക്കാക്കി ത്വരിക്കുന്നതും.

-115-

ഒറ്റക്കാൽ, പിറകൂന്നിയൂർമ്മികകളാൽ

മിന്നും വലംകൈയതിൽ

ചെറ്റമ്മൃത്തികയേന്തി വാക്യമെഴുതി-

ക്കാണിച്ചു നിൽക്കുന്നതും,

അറ്റം തെല്ലു ചുരുട്ടിയായിടതുകൈ

പിൻ‌ചേർത്തു വിശ്രാന്തനായ്

കറ്റക്കാർശിഖ പിൻപൊതുക്കി മറുകൈ-

ത്താർ വീശി ലാത്തുന്നതും.

-116-

കോപസ്ഫൂർത്തിയറിഞ്ഞിടാതരുണമാ-

മോമൽ കടക്കണ്ണുതൻ

ക്ഷേപത്താൽ തിരുമേനി ശിഷ്യരെയിട-

യ്ക്കോരോന്നു വീക്ഷിപ്പതും

സ്വാപഭ്രാന്തികണക്കു മാഞ്ഞിതഖിലം!

ഹാ! രംഗമേ ശൂന്യമായ്

ദീപം പോയ വെറും വിളക്കു തടയാ-

യെപ്പോഴുമിപ്പീഠവും!

-117-

ഈ വിദ്യാലയവേഴ്ചയാനധികവും

ത്വദ്ഗ്രന്ഥരത്നങ്ങൾ ത-

ന്നാവിർഭാവനിമിത്തമെന്നതു നിന-

ച്ചമ്പാർന്നു കുമ്പിട്ടിടാൻ

ഹേ! വിദ്വൻ! ഭവദീയഭക്തജനത-

യ്ക്കാരാദ്ധ്യമാമോർമ്മതൻ

കോവിൽ ഗർഭഗൃഹങ്ങളായി നെടുനാൾ

നിൽക്കട്ടെ തൽ കൿഷ്യകൾ!

-118-

നീലപ്പുൽത്തറകൾക്കു മേൽ പല നിഴൽ-

ക്കൂടാരമുണ്ടാക്കിയും

കാലത്തിൽക്കനിയേകിയും കിളികൾ തൻ-

ഗാനോത്സവം കൂട്ടിയും

ബാലാരാധകമായ് കലാലയമിതിൻ

മുമ്പേറെ വമ്പാർന്നെഴും

സ്ഥൂലാമ്രാധിപ! കേഴുകീ വിരഹമോർ-

ത്തെന്നും മഴക്കാറ്റിൽ നീ!

-119-

പ്രാദുർഭാവമിയന്നു തന്നിതു കവേ!

യങ്ങയ്ക്കു ഗൈർവാണിയീ

വൈദുഷ്യപ്രഥ ഭാരതാവനിയിലും;

പാശ്ചാത്യലോകത്തിലും;

സ്വാദുറ്റോർത്തവിടുന്നു സംസ്കൃതകലാ-

ശാലോന്നതിവ്യഗ്രനായ്

ഹാ! ദുര്യോഗ,-മിതാ പ്രയത്നതരു പൂ-

ക്കാറായി; പോയീ ഭവാൻ!

-120-

ഹന്ത! ദ്യോവിലിയുർന്നിതങ്ങൊരു മഹാ-

നിന്നീ’യനതാലയ’-

ത്തന്തർദ്ധാനമിയന്നിത’ക്കവി’ ‘ബുധൻ’

പോയ്, പോയി ‘വാചാസ്പതി’

സ്വന്തക്ഷീണത രാജധാനി! പരിഗോ-

പിച്ചിന്നു പോറ്റാം നിന-

ക്കന്ത, സ്സീ’ഗ്രഹചാര’ദോഷമധികം

മാലോകരാലോചിയ.

-121-

മദ്രാഭിഖ്യമഹാപുരത്തിലുയരും

മാർത്താണ്ഡരമ്യാഭയായ്

മുദ്രാതീതമഹത്ത്വമാർന്നു വിലസും

ശ്രീ ‘വിശ്വവിദ്യാസഭേ!‘

ത്വദ്രാജദ് ബിരുദങ്ങൾ നേടിയയി! നിൻ-

സേനാഗ്രഭൂവാർന്നൊരാ

ഭദ്രാത്മാ നിജകൃത്യയാത്രയിലിതാ

മുങ്ങീ മഹാംഭോധിയിൽ.

-122-

ഭ്രാജിക്കും ഭവദീയരാജ്യപരിധി-

ക്കുള്ളിൽ സ്വതേജസ്സിനാൽ

രാജിക്കും പല ശബ്ദലോകമൊടു തൻ-

ഭാഷാപ്രകാണ്ഡത്തെയും

യോജിപ്പിച്ചഭിവൃദ്ധി ചേർക്കുവതിനായ്

വാഗസ്ത്രമേന്തി ശ്രമി-

ച്ചീ ജിഷ്ണുദ്യുതി കൈരളിക്കുമരുളീ

ക്ഷേമം നിനക്കും സഭേ!

-123-

ഈടേറുന്നൊരു നഷ്ടമിങ്ങനെ പിണ-

ഞ്ഞാഹന്ത! ശോകാന്ധമായ്

പാടേയൂർദ്ധ്വഗവാക്ഷദൃഷ്ടികൾ മിഴി-

ച്ചിന്നാ സഭാസൗധമേ!

കേടേശാതുരു ശാന്തവാക്കുകൾ കടൽ-

ക്കാറ്റോതിനിന്നീടിലും

ചൂടേലും നെടുവീർപ്പുകൊണ്ടു നഗരി-

ക്കേകുന്നു താപത്തെ നീ!

-124-

ഹാ! കഷ്ടം പ്രതിഭാപ്രകാശഭരമാർ-

ന്നർക്കോജ്ജ്വലൻ മർത്യനും

ലോകത്തിമ്മൃതി തുല്യമിന്നുമൊളി ക-

ണ്ടിടാത്ത കീടത്തിനും;

ഈ കർമ്മക്ഷമവിദ്യയൊന്നുമിനിയും

നൽകീല സാഹായ്യമീ

ശോകത്തിന്നു,-വൃഥാ കപാലഫലകം

കായിച്ചു നീണാൾ നരൻ!

-125-

എന്തായീ ശ്രമ? മെത്രനാളുഴറി നീ

ശാരീരവിജ്ഞാനമേ!

എന്താശിപ്പതു’രാസ’‘ബൗതിക’മഹാ-

തന്ത്രങ്ങളേ! നിങ്ങളും?

ചിന്താമർജ്ജരനായ നിങ്ങടെ പിതാ-

വാം മർത്യനെത്തീടുമീ-

യന്താവസ്ഥയഹോ! ദയാർഹ, മിതഹോ!

നിങ്ങൾക്കു ലജ്ജാവഹം.

-126-

പാരിൽ സൃഷ്ടിദിനം തുടങ്ങി മരണം

പേടിച്ചു ചൂടേറുമുൾ-

ത്താരിൻ ജ്വാലകളല്ലി, നിങ്ങൾ പറവിൻ

തീവ്രാർക്കതാപങ്ങളേ?

പൂരിക്കും നെടുവീർപ്പുതൻ നിചയമ-

ല്ലേ നിങ്ങൾ വായുക്കളേ?

ഭൂരിപ്രാക്തനബാഷ്പമല്ലി, മുകിലിൻ-

വർഷങ്ങളേ! നിങ്ങളും?

-127-

ചത്താൽ ജീവിതവാർത്ത പോയി, പടു-

കാറ്റേറ്റോ ഘൃതം വറ്റിയോ

കത്താതായ വിളക്കിനൊത്തതു കഴി-

ഞ്ഞെന്നാലിരുട്ടണുപോൽ;

ഉത്താപത്തൊടു, ഭോഗവാസനകളാൽ,

നിർദ്ദേഹനാം ദേഹി, കൈ-

യെത്താതായ പഴം കൊതിച്ച ശിശു-

വായ് കേഴുന്നുപോലേറെനാൾ;

-128-

കർമ്മത്തിൻ വശരായുയർന്നു സുഖമായ്

സ്വാരാജ്യമോ ദു:ഖമായ്

നിർമ്മാർജ്ജിച്ചതിഘോരമാം നരകമോ

പുകന്നുപോൽ ദേഹികൾ;

ശർമ്മമ്പോലെയശർമ്മവും മറുതടം

കാണാത്ത നിത്യബ്ധിപോൽ;

ധർമ്മവ്യായതചക്രചാരിപുരുഷൻ

വീണ്ടും വരുന്നുണ്ടുപോൽ;

-129-

ഓരോന്നിങ്ങനെയൂഹമോ നിഗമമോ

ലാക്കാക്കിയോതാം ചിലർ-

ക്കാരോരുന്നിതു തത്ത്വ?മെങ്ങനെയൊരാൾ

കാണുന്നിതങ്ങേപ്പുറം?

നേരോ പ്രേതകഥപ്രസക്തി? പൊളിയോ?

മസ്തിഷ്കവൈകല്യമോ?

വേരോടിങ്ങു കരിഞ്ഞുപോയ തരുവിൻ

ഛായയ്ക്കു നിൽക്കാവതോ?

-130-

അല്ലെങ്കിൽ പുതിഭയ്ക്കു ദൂരഗതമാ-

മക്കാര്യമൂഹത്തിനാ-

ലില്ലെന്നെങ്ങനെ നിർണ്ണയിക്കു?മിരുളിൽ-

ത്തങ്ങുന്നുവല്ലോ പൊരുൾ!

കില്ലെന്തിന്നതുമല്ലനന്തനിയമം

വിശ്വം; വരാമേതുമേ,

തെല്ലെന്നാകിലുമർത്ഥമെന്നി നിലനി-

ൽക്കില്ലോർക്കിൽ വിശ്വാസവും.

-131-

ചൊല്ലാം തീയുടെ തീക്ഷ്ണദന്തമണയാ-

തത്യന്തസൂക്ഷ്മാംഗമായ്

തെല്ലാശാസ്പദതത്ത്വമങ്ങു ‘തടി’യിൽ

ശേഷിക്കുമെക്കാലവും;

അല്ലാഞ്ഞാൽ നരവാഴ്ചയല്ല; ഭുവനം-

താനും വൃഥാരംഭമാം;

ഇല്ലാതാം വില കണ്ണുനീരിനു;മതി-

ന്നാർക്കാനുമോർക്കവതോ?

-132-

ആ പക്ഷം ശരിയെങ്കിലിന്നയീ! “മൃതേ!“

ഹാ! നിന്റെ ഘോരങ്ങളാ-

മാ പല്ലിന്നിരകൾക്കു മൂർച്ചയിനിയും

പോരെന്നു തോന്നാമുടൻ;

ആപത്തിൻ പരകാഷ്ഠയായ പുലിയാ-

യീ ഞങ്ങളഞ്ചുന്നൊരാ

നീ പച്ചത്തൃണരാശി തിന്നരിയ പാ-

ലേകുന്ന ഗോവെന്നുമാം.

-133-

നേരാമായതു ഹാ! ശുഭേ! ഭയദമാം

വന്തോക്കുതൻ വായിലാ-

വീരാഖ്യയ്ക്കു കൊതിക്കുമെത്രതരുണൻ

ക്കാശ്വാസമേകുന്നു നീ!

ആരായുന്നിതു രാഗപുഷ്പസൃതിമേൽ

മുള്ളേറ്റ നോവാറ്റുവാൻ

താരാർമേനികൾതന്നെ ശീതതരമാം

നിന്നംഗസംഗം മൃതേ!

-134-

ത്രാണിക്കൊത്തു പകൽ പരിശ്രമമിയ-

ന്നോർക്കമ്പിയെന്നന്തിയാൽ

പേണിക്കണ്ണു തലോടിയെന്നുമണവോ-

രാ ഭദ്രയാം നിദ്രപോൽ

പ്രാണിക്കിന്നെടുജീവിതപ്പെരുവഴി-

ക്ലേശം കഴിച്ചെത്രയും

ക്ഷീണിക്കും ഹൃദയത്തെ മൂടിയൊടുവിൽ-

ച്ചേർക്കുന്നു സൗഖ്യം മൃതി

-135-

ജ്ഞാനം താൻ ക്ഷണവൃത്തി; ബുദ്ധിയിമവെ-

ട്ടെമ്പോളിടയ്ക്കാത്തമ:-

സ്ഥാനം കാണുവതില്ലയാതവലയ-

ത്തോടൊത്ത വേഗത്തിനാൽ

നൂനം ഹാ! ക്ഷമൃത്യുവിങ്ങനുദിനം

നിദ്രാഖ്യമായ് ദീർഘമാ-

മൂനം വിട്ടതു നീണ്ടനന്തരമിതാം

വിശ്രാന്തി ജന്തുക്കളിൽ.

-136-

ഈവണ്ണം ശരി! സൃഷ്ടിയും പ്രളയവും

കല്പിച്ചൊടുക്കം മഹാ-

കൈവല്യം വരുമെന്നു കാത്തിടുകയാ-

മോരാ പുരാവിത്തുകൾ;

ജീവന്നിങ്ങു ബഹുക്രിയാജടിലമാ-

മീ ദീർഘയാത്രാകഥ-

യ്ക്കാവശ്യം മൃതിയാം ‘വിരാമ’തിലകം

സ്വാർത്ഥപ്രതീതിക്കുമേ.

-137-

കില്ലില്ലിമ്മൃതി ജീവിതത്തിനുമഹോ!

സൗഭഗ്യമേറ്റുന്നതാ-

ണല്ലില്ലെങ്കിലതീവ ഘോരതരമാ-

മോർക്കുമ്പോഴാർക്കും പകൽ

അല്ലിത്താർമണമാർന്നഹസ്സു നടമാ-

ടീടട്ടെ, രമ്യാഭമായ്

മല്ലിശ്രീപെടുമാമ്പൽ നീണ്ട മുടിയിൽ

ചൂടിശ്ശയിക്കും നിശ.

-138-

പാരം പ്രാകൃതപക്ഷിവർഗ്ഗമഖിലം

വാഴ്ത്താം ദിനത്തിൻ ഗുണം,

സ്വൈരം, രാത്രി, ഭവൽ പ്രശസ്തി മധുരം

പാടുന്നു രാപ്പാടികൾ;

ദൂരത്തുള്ള വികല്പമോർക്കുകിലടു-

ത്തോർക്കില്ല, രണ്ടും സ്വയം

സാർജ്ഞൻ പടു കോകിലോത്തമനുപ-

ശ്ലോകിപ്പു നിർഭേദമായ്.

-139-

മങ്ങാതോർക്കിൽ മൃതേ! പ്രവൃത്തിപരമാ-

ണിജ്ജീവിതം, മാറ്റിനാൽ

പൊങ്ങാനും മതി വിശ്രമപ്രവണമാം

പൗരസ്ത്യചിത്തത്തിൽ നീ

തങ്ങാമൊന്നയി! നിന്നിൽ മെച്ചമിനിയും

നിൻ കൂരിരുട്ടഞ്ചിയാ-

മിങ്ങാദ്ധ്യാത്മിക ദീപമാദിമുനിമാ-

രാവിഷ്ക്കരിച്ചുള്ളതും.

-140-

പോരും ഹാ!ധിഷണേ മഹാപുരുഷനെ-

ത്തേടിബ്ഭൃശോന്മത്തയായ്-

ത്തീരുന്നെന്തിനു? “ശല്യ”വേദിനി, ശവം

ശോധിപ്പതെന്തിന്നു നീ?

തീരും നിൻ വ്യഥ കണ്ണുനീർ പൊഴിക,യി-

ങ്ങിശ്രാന്തപാന്ഥൻ സുഖം-

ചേരുമ്മട്ടിലുറങ്ങിടട്ടെ, സഭയം

കുമ്പിട്ടു മാറട്ടെ ഞാൻ.

-141-

ഓന്നോതാം തിരുമേനിയിങ്ങു മൃതിയെ-

ത്താൻ തന്നെ കർണ്ണാന്തികം

വന്നോതാതറികില്ലൊരാൾ അകലെനി-

ന്നുച്ചത്തിലോതില്ലവൾ,

ഇന്നോ ഞങ്ങളെ നോക്കിയമ്പിൽ വിവരം

ചൊല്ലാമുറക്കെബ്‌ഭവാ-

നെന്നോർത്തിങ്ങതിരുട്ടിൽ മൂകകഥയായ്

പോമെന്നു വെമ്പുന്നു ഞാൻ.

-142-

എല്ലാം പോകുക, കീഴടങ്ങുക വിധി-

ക്കിന്നിച്ചിതയ്ക്കപ്പുറ-

ത്തില്ലാതാകൂക ജീവിതം;-മതി വിഭോ!

ത്വന്നാമപുണ്യാക്ഷരം;

ചൊല്ലാമായതു ഞങ്ങൾ നട്ടു മിഴിനീർ

തൂവിപ്പുലർത്തും, പടർ-

ന്നെല്ലാവർക്കുംകതേകിടും മലർമണം

കാലാഗ്നി ചെല്ലില്ലതിൽ.

-143-

ഹാ! കഷ്ടം ഗതിമുട്ടിനിന്നിവിടെയെ-

ന്തെല്ലാം പുലമ്പുന്നു ഞാൻ,

ശോകവ്യാകുലമായ ബുദ്ധി പതറി-

ച്ചെല്ലാമമാർഗ്ഗങ്ങളിൽ;

നീ കണ്ണഞ്ചിടുമാറു സൂര്യ! വിലസു-

ന്നുണ്ടാകുമെങ്ങാനുമീ-

ലോകത്തിന്നിരുളാണു ദേവ, വിരയാം

മിന്നമിനുങ്ങിങ്ങതിൽ.

-144-

നക്ഷത്രങ്ങളെ നോക്കിയിപ്പഴു പറ-

ന്നീടുന്നു മേല്പോട്ടതിൻ-

പക്ഷം ദുർബലമാണതോർത്തു ഭയവും

തോന്നുന്നു മേന്മേൽ വിഭോ!

രക്ഷയ്ക്കായതിനിന്നു നിൻ‌കരുണയ-

ല്ലാതില്ല രാപ്പക്ഷിതൻ-

ദിക്ഷയ്ക്കാക്കൊല, നിൻപ്രകാശകണിക-

യ്ക്കാപത്തു ചേർത്തീടൊലാ.

-145-

വാനത്തിൽ തടവില്ല, ധർമ്മരഥമി-

ങ്ങോടിച്ചു ദാരാഭനായ്

നൂനം ഭാസ്ക്കരനെത്തുമന്ധതമസം

നിൽക്കില്ലെയെക്കാലവും,

ഊനമിട്ട ഭയങ്ങൾതന്റെ നിഴലും

പോം ഹന്ത! മിന്നാമിനു-

ങ്ങാനന്ദാലയമാം മഹസ്സിൽ മറയും

നക്ഷത്രജാലത്തൊടും.

-146-

ദേഹാംശങ്ങളിലീയിരുട്ടുമൊളിയും

നാനാപ്രഭേദത്തൊടാ-

ന്നാർഹാ! ശാശ്വതധർമ്മശക്തി! ഭുവന-

പ്പന്താട്ടമാടുന്നു നീ

സ്നേഹാരാധകനെത്തലോടിയമൃതം

നൽകുന്നു നീ, പിന്നെ നിർ-

മ്മോഹാസംഗമഖണ്ഡവിശ്രമസുഖം

തേടുന്നു താനേയവൻ.

-147-

ആകാശങ്ങളെയണ്ഡരാശികളൊടും

ഭക്ഷിക്കുമാകാശമാ,-

യീ കാണുന്ന സഹസ്രരശ്മിയെയിരു-

ട്ടാക്കും പ്രഭാസാരമായ്,

ശോകാശങ്കയെഴാത്ത ശുദ്ധസുഖവും

ദു:ഖീകരിക്കുന്നതാ-

മേകാന്താദ്വയശാന്തിഭൂവിനു നമ-

സ്ക്കാരം, നമസ്ക്കാരമേ!